در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٨٢ - تحريك احساسات دينى

١٦. (أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تُتْرَكُوا وَلَمّا يَعْلَمِ اللّهُ الَّذينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ وَلَمْ يَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللّه وَلاَ رَسُولِه وَلاَ الْمُؤْمِنينَ وَليجَةً وَاللّهُ خَبيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ).

«مگر فكر مى كنيد كه رها مى شويد (و مورد امتحان واقع نمى گرديد) و خدا كسانى را كه از شما جهاد كرده اند و جز خدا و پيامبر و افراد با ايمان همرازى اتخاذ نكرده اند، نمى داند (و آشكار نمى سازد)! خدا از كارهاى شما آگاه است».

اين قسمت، آخرين بخش از آياتى است كه اميرمؤمنان به دستور پيامبر آنها را در سرزمين منى بر مشركان قرائت نمود و با تفسير اين بخش، مجموع آياتى كه پيامبر به على تعليم داد، به پايان مى رسد و موضوع سخن در آيات بعدى، دگرگون و بخش تازه اى گشوده مى شود.

در اين بخش از آيات كه هم اكنون به تفسير آن مى پردازيم قرآن مجيد با دلايل منطقى، احساسات سربازى يكتاپرستان را بر ضد بت پرستان تحريك مى كند و از اين راه، روح شهامت و فداكارى در طريق هدف را در كالبد آن مى دمد.

امروزه در مراكز نظامى جهان، كوشش مى شود كه تنها از احساسات سربازى افراد بر ضد دشمن بهره بردارى شود; احساساتى كه حدّ و مرز نمى شناسد و مى خواهد هر نوع مانع را از پيش پاى خود بردارد. به طور مسلّم تحريك غرور ملّى و احساسات سربازى اگر به نفع يك طرف تمام گردد، سرانجام به ضرر جامعه انسانى تمام مى شود كه حفظ و صيانت آن برعهده اسلام است. پيشواى بزرگ اسلام در حالى كه انديشه توسعه طلبى و كشورگشايى بر سر ندارد، در اعزام سربازان به ميدان نبرد، در عين استفاده از جنبه هاى روانى و احساسى آنان، در تحريكشان حزم و احتياط را از دست نمى داد و احساسات و شور سربازى افراد را كاملاً كنترل