در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٨٥ - عوامل عقلى آيات جهاد

عوامل عقلى آيات جهاد

آيه هاى چهاردهم و پانزدهم، از راه هاى گوناگون احساسات سربازى مجاهدان اسلام را به سوى هدف تحريك مى كند و آنان را براى هر نوع فداكارى آماده مى سازد و شايد در تمام آيات قرآن، مانند اين آيات، به جهاد و مبارزه تحريك و تشويق نشده است، در حالى كه در آيه سيزدهم، با يك رشته دلايل عقلى به تحريك روحيه آنان مى پردازد و در حقيقت در اين آيات، احساسات جنگى را با عواطف انسانى و انديشه هاى عقلى به هم آميخته است.

١. پيمان شكنى كرده اند

در آيه سيزدهم به اين نكته چنين اشاره مى كند:

(أَلاَ تُقَاتِلُونَ قَوْماً نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ);

«چرا با گروهى كه پيمان هاى خود را شكسته اند نبرد نمى كنيد؟».

قرارداد صلح حديبيه كه با شرايط سنگينى به نفع مشركان بسته شد از طرف قريش زير پا نهاده شد; زيرا چيزى نگذشت كه قبيله خزاعه هم پيمان مسلمانان از جانب بنى بكر هم پيمان قريش با پشتيبانى قريش مورد حمله قرار گرفتند. گروهى را كشتند و عده اى را فرارى دادند رئيس قبيله خزاعه راه مدينه را پيش گرفت و مظلوميت قوم خود را به گوش پيامبر رسانيد. پيامبر از فرط تأثّر فرمود:

«لا نُصِرْتُ إِنْ لَمْ أَنْصُر;

خدا مرا يارى نكند، اگر شماها را كمك نكنم».

آيا چنين گروهى كه ناجوانمردانه پيمان خود را مى شكستند، شايسته ادب و تنبيه نيستند؟