در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٤٨ - ٢ رنج هاى شما بر او گران است

١. مقصود از (مِنْ أَنْفُسِكُمْ) چيست؟

نخستين ويژگى پيامبر اين بود كه از خود شماست. آيا مقصود اين است كه از جنس بشر است و لازمه الگو بودن پيامبر اين است كه با كسانى براى هدات آنان مبعوث شده است، هم نوع باشد. يا اين كه مقصود اين است فردى را از گروه خود مؤمنان برانگيخت؟ چنان كه مى فرمايد: (لَقَدْ مَنَّ اللّهُ عَلى الْمُؤْمِنينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً): «خدا بر مؤمنان منت نهاد آن گاه كه در ميان آنان از خودشان پيامبرى را برانگيخت» در اين جا وجه مشابهت همان مؤمن بودن هر دو طرف معرفى شده است.

در برخى از آيات ، وجه مشابهت «اُمّى بودن» هر دو معرفى شده است، چنان كه مى فرمايد: (هُوَ الَّذِى بَعَثَ فِى الأُمِّيِّينَ رَسُولاً مِنْهُمْ):«اوست كه در ميان درس نخوانده ها پيامبرى از خودشان برانگيخت».

در هر حال، وجه مشابهت، چنين امورى است كه يادآورى شد نه عربيت; زيرا قرآن هيچ گاه، روى نژاد تكيه نكرده و پيوسته پيام هاى خود را با الفاظ (يا أَيُّها النّاسُ)، (يا أَيُّها الْمُؤْمِنُونَ) آغاز مى نمايد.

٢. رنج هاى شما بر او گران است

ظرف نزول آيات سوره برائت، سال هاى نهم و دهم بوده كه جهاد با قيصر در سرزمين تبوك، با رنج و مشقت همراه بود. از اين رو تذكر مى دهد رنج هاى جهاد و غيره كه افراد با ايمان متحمل شدند براى پيامبر سخت و گران است، ولى چه مى توان كرد، هدايت مردم و ابلاغ رسالت در گرو تلاش و جهاد است، چنان كه مى فرمايد:(عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ).

احتمال دارد كه دايره رنج، وسيع تر از رنج هاى مربوط به جهاد باشد. سرانجام نشر اسلام در مدت ده سال كه پيامبر در مدينه به سر مى برد، با رنج و درد و