در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٥٩ - مظاهر محبّت و عطوفت در اسلام

بنابراين، معناى مجاهدت در آيه(جاهِد الكُفّار وَالْمُنافِقين)همان كوشش در اصلاح و خنثى نمودن كارهاى منافقين است و در قرآن لفظ مزبور در همين معنا نيز به كار رفته است:

(وَالَّذِينَ جاِعدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا).[١]

«كسانى كه در راه رسيدن به ما كوشش كنند آنها را به راه هاى خود راهنمايى مى كنيم».

و اين نوع مبارزه از چهره درهم كشيدن تا آخرين مراحل تنفر و ابراز انزجار، در صدر اسلام، عكس العمل خوبى داشت و گاهى سبب مى شد كه دسته اى از آنها از فعاليت هاى ضد دينى خود دست كشيده و به مسلمانان بپيوندند.

مظاهر محبّت و عطوفت در اسلام

هسته مركزى گروه منافق را مردم مدينه تشكيل مى دادند، با اين كه آنان در پرتو حكومت اسلام شخصيت مادى پيدا كرده و ثروتى به دست آورده بودند، ولى از آن جا كه حق شناس نبودند و شخصيت معنوى نداشتند، به ياد اين نعمت بزرگ نمى افتادند و خداوند در آيه هفتاد وچهارم آنها را به اين نكته متوجه نموده و مى فرمايد:(وَمَا نَقَمُوا إِلاّ أَنْ أَغْناهُمُ اللّهُ).

يكى از مظاهر علاقه مندى اسلام به بازگشت اين افراد اين است كه راه توبه را براى آنان باز گذارده است با اين كه سخنان كفرآميز گفته بودند، چنان كه جمله (ولَقَدْ قَالُوا كَلِمَةَ الْكُفْرِ) بيانگر آن است با وجود اين در آيه هفتاد وچهارم به توبه دعوتشان نموده و پذيرفته شدن توبه آنها را اعلام مى دارد.