در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٣٢ - تفسير آيه

و دانشمند پرداختند، ولى ديگر غفلت از اين كردند كه هدف نهايى گويندگان آنها سوق دادن اجتماع به تحصيل دانش است و منظور، تحريك به علم آموزى و مبارزه همگانى با بيمارى جهل و نادانى است.

بارى، علت در گذشته هر چه بود فعلاً كارى با آن نداريم اكنون بر ماست با تأسيس دبستان و دبيرستان و دارالعلوم و دانشگاه، چراغ دانش را در قلوب توده مردم روشن سازيم و با جنبشى علمى، چراغ علم و دانش را فرا راه هم ميهنان و هم كيشان خود قرار دهيم و عزت و عظمت را در سايه علم و دانش بطلبيم.[١]

تفسير آيه

اكنون كه با اين بحث مقدماتى آشنا شديد، يادآور مى شويم آيه مورد بحث به صورت هاى مختلف تفسير شده است كه اجمالاً يادآور مى شويم:

١. مقصود اين است كه همه مؤمنان نمى توانند به جهاد بروند، پس لازم است از هر قبيله اى گروهى به ميدان جهاد بروند و در آن جا آيات الهى را با چشم خود مشاهده كنند كه چگونه افراد با ايمان بر مشركان پيروز مى شوند و چگونه خدا دين خود را كمك مى كند، آن گاه به سوى قوم خود برگردند و آنچه را ديده اند، به قوم

---

[١] در نظام گذشته براى ظاهرسازى وجلب افكار عمومى، سپاهى به نام سپاه دانش تشكيل و مقرر شد كه «ديپلمه هايى» كه پشت درهاى كنكور مانده اند دوران سربازى خود را در روستاها به عنوان سپاه دانش بگذرانند، طرح به ظاهر خوبى بود ولى چون اخلاصى در كار نبود، بازدهى چشمگيرى نداشت و در مناطقى، مايه فساد و تباهى، و احياناً به دستگاه اطلاعاتى به سود نظام تبديل گرديد. اميد است در نظام جمهورى اسلامى، با طرح «نهضت سوادآموزى» اين لكه از دامن ملت شريف شسته شود، همه هم ميهنان به نعمت خواندن و نوشتن نايل آيند; زيرا به تعبير امام راحل (قدس سره) :«سواد آموزى يك تكليف شرعى است» و مسلمان در برابر تكاليف الهى مسؤول است.