در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١١٨ - چرا مسلمانان شكست خوردند؟

صداى رساى عبّاس روحيه سربازى آنان را تحريك نمود. وقتى آنان آگاه شدند كه پيامبر گرامى زنده است همگى برگشتند و پروانهوار دور شمع وجود او گرد آمدند و در نتيجه ورق برگشت دشمن پيروز و مغرور، مجدّداً مرعوب هجوم مسلمانان گرديد و از زنان و ثروت دست برداشت و با دادن تلفاتى راه «طائف» پيش گرفت و در قلعه «طائف» موضع گرفت و شب و روز در انتظار حمله جديد پيامبر بود. اين بود خلاصه نبرد حنين، اكنون به بيان نكات آيات مى پردازيم:

چرا مسلمانان شكست خوردند؟

معمولاً اقليت هاى مذهبى و سياسى در برابر هر اكثريتى نوعى اتّحاد و پيوستگى خاصّى از خود نشان مى دهند و نكته آن روشن است; زيرا بقا و ادامه زندگى و يا منافع خود را در وحدت و يگانگى تشخيص مى دهند. چه بسا اتّحاد يك اقليت، اكثريتى را به زانو درمى آورد. قرآن مجيد به اين حقيقت در آيه اى اشاره مى كند و مى فرمايد:

(كَمْ مِنْ فِئَة قَلِيلَة غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً).[١]

«چه بسا گروه كمى، گروه زيادى را شكست داد».

از اين جهت هرگز نبايد فريب كثرت جمعيت را خورد و احتياط را از دست داد. در اين نبرد، مسلمانان به كثرت خود باليدند و پيروزى بر دشمن را آسان تلقّى كردند، در صورتى كه نبايد بر كثرت تكيه كرد و اقليت را ناديده گرفت.

پيامبر گرامى(صلى الله عليه وآله وسلم) در بسيارى از غزوه ها، قبلاً جاسوس هاى كار آزموده اى را مى فرستاد تا از تعداد دشمن و تجهيزات آنها گزارش هايى به دست آورد، ولى در اين جنگ بر اثر اصرار بعضى از مسلمانان اين كار انجام نگرفت; در حالى كه هوا،