در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٨٦ - عوامل عقلى آيات جهاد

٢. پيامبر را از سرزمين خود بيرون كردند

باز در همان آيه به اين نكته عقلى اشاره مى كند و مى فرمايد:(وَهَمُّوا بِإِخْراجِ الرَّسُولِ). و در تفسير آيه چهلم از همين سوره، توطئه آنان را مشروحاً بيان مى كند و بيرون كردن پيامبر از زادگاه خود، تصميم ابتدايى آنان بود و گرنه تصميم نهايى آنان كشتن بود.

ممكن است گفته شود قريش كه پيامبر را از زادگاه خود بيرون كرد در روز نزول اين آيات، اسلام آورده بودند، در اين صورت چگونه قرآن مسلمانان را به جهاد با آنان دعوت مى كند؟

ولى پاسخ آن با توجه به تاريخ روشن است; زيرا اين تنها قريش نبود كه در «دارالنّدوه» گرد آمده بودند، بلكه سران قبايل ديگرى در اين تصميم شركت داشتند و هنوز برخى از اين قبايل پس از فتح مكه بر شرك خود باقى بودند، حتّى برخى از قريش نيز، پس از فتح مكّه، شرك و بت پرستى خود را ترك نگفته بودند.

٣. آغاز جنگ از آنان بود

جرم سوم آنان اين بود كه آنان نبرد را آغاز كردند. آنان بودند كه جنگ هاى بدر، احد و احزاب را بر پيامبر تحميل كردند، چنان كه مى فرمايد:(وَهُمْ بَدَؤُكُمْ أَوَّلَ مَرَّة).

از آن جا كه در ميان ياران پيامبر، افراد زبون و ترسو وجود داشت، براى تحريك اين گروه مى فرمايد:

(أَتَخْشَوْنَهُم وَاللّه أَحَقُّ أَنْ تَخْشَوْهُ).

«آيا از مشركان مى ترسيد؟ خدا شايسته است كه از مخالفت با او بترسيد».