در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٦٧ - چه گروهى به پيمان خود وفادار بودند؟

در اين شعر لفظ «إلّ» به معناى خويشاوندى است هم چنان كه در شعر ديگرى به معناى پيمان است، چنان كه مى گويد:

وجـدنـاهـم كـاذبـاً إلّهـم *** وذو الإلّ والعهد لا يكذب;

پيمان آنان را دروغ يافتيم و صاحب پيمان دروغ نمى گويد.

در آيات مورد بحث، لفظ «إلّ» با لفظ «ذمّه» همراه هم آمده است; چون مقصود از لفظ «ذمّه» همان پيمان است طبعاً مقصود از «الّ» پيوند و خويشاوندى خواهد بود.

٣. در آيه «نهم» به يكى ديگر از رازهاى اين بسيج عمومى اشاره مى كند و مشركان را به سان جامعه يهودى قلمداد مى نمايد كه آيات الهى را به بهاى كمى مى فروختند. قرآن، جامعه يهود را با آيه زير مورد خطاب قرار مى دهد و مى فرمايد:

(وَلاَ تَشْتَرُوا بِآياتِى ثَمَناً قَلِيلاً وَإِيّاىَ فَاتَّقُونِ).[١]

«آيات خدا را به بهاى كم معاوضه نكنيد و از مخالفت با من بپرهيزيد».

در آيه ديگر آنان را چنين معرفى مى كند:

(أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الحَيوةَ الدُّنْيا بِالآخِرَةِ).[٢]

«آنان كسانى هستند كه زندگى اخروى را به بهاى كمى از دست داده اند و دنيا را برگزيده اند».

قرآن جامعه اسلامى را با آيه زير تشريح مى نمايد و مى فرمايد:

(إِنَّ اللّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ فِى سَبِيلِ اللّهِ).[٣]