در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٢٠ - گفتگويى با مؤلّف المنار

گفتگويى با مؤلّف المنار

مؤلّف المنار اصرار دارد كه ثابت كند، ياران پيامبر در جنگ حنين پا به فرار نگذاشتند و اگر در برابر سپاه دشمن متفّرق شدند و پشت به آنها كردند روى حمله ناگهانى بود كه از جانب دشمن صورت گرفت و غافلگيرشان نمود و مجبور ساخت تجمّع سربازى خود را از دست بدهند و اين، امرى طبيعى است، زيرا هنگامى كه انسان با يك بلاى ناگهانى روبه رو مى گردد، از جاى خود تكان مى خورد و به اين سو و آن سو متوجه مى شود. وى در ادامه مى گويد: شاهد بر اين كه، پراكندگى شان براى فرار از جنگ نبوده اين است كه وقتى نداى عبّاس را شنيدند فوراً جمع شدند و صفوف خود را تنظيم نمودند، آن گاه آياتى را كه در حقّ اصحاب پيامبر نازل گرديده مؤيّد گفتار خود قرار مى دهد.

بى ترديد گفتار مزبور صحيح نيست; زيرا در خود آيه بر فرار آنها گواهى روشن وجود دارد; چون قرآن مى فرمايد:

(ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرينَ).

«شما (اى مؤمنان،) در حالى كه پشت به دشمن كرده بوديد برگشتيد».

گواه بر اين كه پشت به دشمن كردن آنها به منظور فرار بود، اين است كه قرآن وقتى كه مى خواهد به سربازان اسلام دستور بدهد كه از ميدان جنگ فرار نكنند مى فرمايد:

(إِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفاً فَلا تُوَلُّوهُمُ الأَدْبارَ).[١]

«هرگاه با سربازان كافر رو به رو شديد، پشت به آنها نكنيد».

چنان كه ملاحظه مى فرماييد اين جمله و امثال آن در قرآن كنايه از فرار است.