در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٦٥ - وظيفه سنگين علما و دانشمندان

سراشيبى سقوط قرار خواهند گرفت. از اين جهت و جهات ديگر، استقلالشان محدود و مقرر شد تحت الحمايه جامعه اسلامى درآيند.

قرآن در سوره هاى بقره، نساء و مائده جرايم زيادى براى اهل كتاب قائل شده است، ولى در اين جا بيشتر روى «مرزنشناسى» آنان تكيه كرده است و علت آن روشن است; زيرا به طور حتم شيرازه جامعه اى كه گروهى در آن بر روى گنج ها بيارامند، به زودى از هم گسسته خواهد شد.

وظيفه سنگين علما و دانشمندان

هر موجودى در جهان وظيفه اى دارد كه دست آفرينش مسؤوليت آن را بر دوش آن نهاده است: جمادات و نباتات، زمين و آسمان، هر كدام وظيفه مخصوصى دارند كه به خوبى از عهده آن برمى آيند; ولى وظيفه موجودى كه دست آفرينش، عقل و خرد در نهاد او گذارده باشد، سنگين تر خواهد بود. در ميان اين طبقه، گروه مخصوصى، وظيفه بس خطيرترى دارند و آن گروه، علما و دانشمندان هستند; جمعيتى كه با قلم و بيان (احبار) و يا عمل و كردار (رهبان)، مردم را به سوى خدا مى كشانند و گفتار و كردارشان راهنماى طبقات ديگر است و فساد و صلاح جامعه كاملاً، به صلاح و فساد آنان بستگى دارد. رهبر بزرگ مسلمانان در اين باره مى فرمايد:

«صنفان من أُمّتى إذا صلحا صلحت أُمّتى وإذا فسدا فسدت: الأُمراء والقرّاء;

صلاح و فساد امّت من، به دو گروه وابستگى كامل دارد: زمامداران و دانشمندان».

از اين نظر قرآن از جرايم اعمال علماى يهود و رهبان نصارا پرده برمى دارد و