در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٤٢ - ١ افزايش بيمارى به هنگام شنيدن آيات قرآنى

كسى، شما را مى بيند(و از وضع ما آگاه است)؟! آن گاه مجلس پيامبر را ترك مى كنند و خدا نيز قلوب آنان را از گرايش به حق منصرف ساخته است; زيرا آنان گروهى هستند كه نمى فهمند».

در اين آيات، دو نشانه براى منافقان بيان شده است كه به ترتيب تفسير مى كنيم:

١. افزايش بيمارى به هنگام شنيدن آيات قرآنى

آيات قرآنى، به سان دانه هاى حيات بخش باران رحمت است كه با ريزش خود، رستاخيز در سطح زمين برپا مى كند و در پرتو آن روى زمين را گل و گياه و سبزه و ميوه مى پوشاند، ولى اين ويژگى در صورتى است كه زمين مستعد و شايسته بوده و مرده و شوره زار نباشد و گرنه، جز خار و خس، چيزى در آن نمى رويد و به قول سعدى:

باران كه در لطافت طبعش خلاف نيست *** در باغ لالـه رويـد و در شـوره زار خس

اگر در پرورش يك پديده، علت فاعلى لازم است، قابليت محل نيز، شرط لازم به شمار مى رود. قرآن يكى از نشانه هاى افراد با ايمان را اين مى داند كه استماع آيات الهى، مايه فزونى ايمان آنان مى گردد، چنان كه مى فرمايد:

(إِنّما الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إِيماناً وَعَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ).[١]

«افراد با ايمان كسانى هستند كه هر موقع خدا يادآورى شود، قلوبشان