در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٩٤ - در خوبى فرد، خوبى عمل به تنهايى كافى نيست

در خوبى فرد، خوبى عمل به تنهايى كافى نيست

اسلام در داورى خود درباره افراد تنها به عمل نمى نگرد، بلكه علاوه بر عمل، نيّت و انگيزه كار را نيز در نظر مى گيرد. هرگاه فردى درمانگاهى بسازد، تنها حسن و زيبايى عمل او در پذيرفتن عمل و دادن پاداش كافى نيست، بلكه در صورتى مقبول است كه محرّك اين فرد، براى چنين كار، انگيزه پاك و پيراسته از منافع پيدا و ناپيداى دنيوى باشد; هرگاه وى درمانگاه را براى خداوند و يا به انگيزه كمك به انسان ها بسازد، عمل وى پذيرفته مى شود; ولى هرگاه اين واحد درمانى را براى ريا و شهرت و انگيزه آوردن رأى بيشتر در انتخابات بنا كند، نه تنها پاداشى ندارد، بلكه شخص او نيز شايسته تحسين نيست.

روشن تر بگويم در جهان امروز براى ستودن يك فرد، بررسى يك پرونده كافى است و آن پرونده عمل است; هرگاه عمل يك فرد نيك و مفيد بود، كافى است كه بگوييم وى فرد نيكوكار و خدمتگزارى است، در حالى كه در مكتب تربيتى اسلام، بررسى يك پرونده، يعنى پرونده عمل براى اين داورى كافى نيست، بلكه بايد علاوه بر پرونده عمل، پرونده «نيّت» نيزمورد بررسى قرار گيرد و درباره انگيزه هاى اين فرد دقّت شود. اگر پرونده نيّت با پرونده عمل تطبيق كرد; يعنى در كارهاى خود رياكار و منافق نبود اسلام به چنين فردى امتياز مى دهد و او را جزو نيكوكاران مى شمارد و در غير اين صورت، او را رياكار و منافق مى داند. در احاديث اسلامى مى خوانيم:«النّيّة أساس العمل; نيت ، اساس و پايه كار است».

درست است كه در روز افتتاح يك واحد درمانى، نمايندگان راديو و تلويزيون و مطبوعات در آن جا حاضر مى شوند و از قسمت هاى مهم آن عكس بردارى مى كنند و در گزارش خود از بنيانگذار آن تقدير مى نمايند. در حالى كه اسلام با چنين سطحى نگرى كاملاً مخالف است و مى گويد بايد درباره انگيزه هاى اين مرد