در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٠٠ - ارزيابى كارها

به طور مسلّم نظر دوم. زيرا چه بسا نتيجه كارى كه در وقت كوتاه ترى انجام مى گيرد قابل مقايسه با كارى كه در وقت بيشترى انجام مى گيرد، نباشد; مثلاً جرّاحى در نيم ساعت، بيمار مشرف به مرگ را نجات مى دهد و سبب مى شود وى حيات خود را مجدداً باز يابد و ارزش اين عمل، به جهت عظمت نتيجه، بالاتر از كار بنايى است كه در ظرف هشت ساعت چند متر ديوار را بالا مى برد و يا استادكارى است كه در مدت بيشترى چكش و يا گاو آهن را مى سازد. در صورتى كه دومى رنج بيشتر و زحمت فراوان كشيده است و در برابر كوره آتشين و يا زير آفتاب، ساعاتى عرق ريخته و كار كرده است، ولى جراح ياد شده در هواى مطبوع در محيط بس آرام كار خود را انجام داده است. منتها تفاوت در اين است كه جراح، با صرف وقت كم، انسانى را از مرگ نجات داده، ولى دومى، قطعه آهنى را به صورت چكش يا گاو آهن درآورده است.

از اين بيان روشن مى گردد كه اختلاف طبقاتى يك ضرورت اجتناب ناپذير اجتماعى است; زيرا فرض اين است كه اين دو كار از نظر ارزش، اختلاف دارند و بهاى اجتماعى يكى بيش از ديگرى است. هرگاه به اين دو نفر يك نوع مزد بپردازند از عدالت به دور است و اگر دو نوع مزد بپردازند اختلاف طبقاتى پيش مى آيد.

گذشته از اين، هرگاه به هر دو نفر يك مزد بپردازند و به اصطلاح كمونيست ها از هر فردى به اندازه توانايى كار بكشند و به اندازه نياز مزد بدهند، در اين صورت ضربت بزرگى بر ابتكارهاى علمى وارد مى آيد و كاروان علم و صنعت از تكامل باز مى ايستد; زيرا در اين موقع دليلى ندارد كه فردى رنج تحصيل را بر خود هموار كند و در مراكز علمى شب و روز خود را يكى نمايد تا از اسرار طبيعت آگاه گردد و قله هاى علم را فتح نمايد.