در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢١٤ - پاسخ قرآن در اين باره
منافق مى رساند و آن اين كه، تمام حوادث و جريان هاى كوچك و بزرگ، در تمام زمان ها و دوران ها، در ميان همه ملت ها به خواست خدا و اراده قطعى و حتمى او انجام مى گيرد; نظام موجودات از مظاهر برجسته آن مانند كهكشان گرفته، تا ريزترين مظهر هستى در قبضه اراده و خواست اوست. فتح و پيروزى، مغلوبيت و عقب نشينى جملگى در دست اوست و تا او نخواهد يكى غالب و ديگرى مغلوب نمى گردد و اين كه شما منافقان پيوسته سرشكستگى و سقوط ما را مى خواهيد كوچك ترين تأثيرى در وضع ما نخواهد داشت، بلكه بايد ديد، خدا درباره ما چه خواسته و سرنوشت ما در قضاى الهى چيست؟ آيه پنجاه و يكم اشاره به همين مطلب دارد:
(قُلْ لَنْ يُصِيبَنا إِلاّ ما كَتَبَ اللّهُ لَنا).
«بگو: جز آن چه خدا در حق ما مقدر نموده چيز ديگرى به ما نخواهد رسيد».
سپس علت اين مطلب را با جمله (هُوَ مَوْلينا):«خدا، ولّى مطلق ماست» و درباره ما به هر گونه تصرف از خود ما، اولى است و ما هم به غير او اعتماد نداريم; بيان مى فرمايد:
و در برخى از آيه ها اين ناموس كلى را به عبارت ديگر فرموده و آن اين كه، تمام حوادث اين جهان پيش از آن كه جامه عمل به خود بپوشند، حدّ و حدود آن ها در كتابى معين شده است، چنان كه مى فرمايد:
(مَا أَصابَ مِنْ مُصِيبَة فِى الأَرْضِ وَلاَ فِى أَنُفُسِكُمْ إِلاّ فِى كتاب مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلى اللّه يَسِيرٌ).[١]
«هيچ مصيبتى در زمين و نفوس شما رخ نمى دهد، مگر اين كه پيش از آن
[١] حديد(٥٧) آيه٢٢.