در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢١٥ - پاسخ قرآن در اين باره

كه آن را به وجود آريم، در نامه اى (كتاب) مقدّر نموده و اين براى خدا آسان است».

و در آيه ديگر مى فرمايد:

(مَا أَصابَ مِنْ مُصِيبَة إِلاّ بِإِذْنِ اللّهِ).[١]

«مصايب به خواست خدا انجام مى گيرد».

روى اين اساس مؤمنان نبايد براى خوشحالى و بدحالى دشمنان ارزش قائل شوند، زيرا سرچشمه كار جاى دگر است.

٢. اين پاسخ، مطلبى است كه آيه پنجاه و دوم متضمن آن است و آن همان است كه، به عنوان پيش گفتار به توضيح آن پرداختيم و گفته شد: اساس تمام دعوت پيامبران روى همان است و هرگز در قاموس انبيا، لفظ مغلوبيت در كار نيست و پيوسته در انتظار يكى از دو مطلب، يكى از دو نيكى (اِحدَى الحُسْنَيْين) هستند; يا پيروزى ظاهرى و نشر حقايق و اشاعه كلمه توحيد و يا پيروزى باطنى و تحصيل رضاى الهى و كسب درجات اخروى و زندگى هميشگى، مسلمانان معتقدند كه پيوسته آنان پيروز و نيك فرجام هستند و همواره يكى از دو نيكى در انتظار آنهاست; ولى منافقان و كافران را يكى از دو حادثه بد و ناگوار تهديد مى كند يا در اين جهان به دست مؤمنان نابود مى گردند و يا در سراى دگر به سرنوشت سوء كردار خود مى رسند، پس در هر حال فنا و شكست آنها قطعى است.

در پايان به توضيح جمله (ولاتَفْتِنّى) كه در آيه چهل و نهم وارد شده است مى پردازيم. آن چه به نظر مى رسد اين است كه مقصود از فتنه در اين آيه، همان محنت و بلا و مصيبت است; زيرا مسافرت در تابستان، آن هم در نقاط گرمسير و بى آب، سراسر محنت است و بلا، چنان كه خود منافقان بنا به نقل قرآن