انتحار فايده ندارد و با يكديگر هر دو سالم بيرون آمدند. پس از آن به رومى‌ها ملحق شد و مبلّغ آنان در بين يهود شد. شايد داستانى كه يوسيفوس فلافيوس در مورد ماسادا بافت يكى از انواع جبران باشد كه يك نويسنده ادبى كه خود نتوانسته قهرمانى در عالم واقع باشد، بدان مبادرت نموده و بدين وسيله خواسته با پرداختن به ارزشهايى كه خود در رؤيا داشته اقدام به جبران نمايد. اين چيزى است كه ما اينرا «عقده فلافيوس» ناميده‌ايم.
ب) برخى منابع صهيونيستى يوسيفوس را به عنوان اديب نه مورخ بر مى‌شمرند. خطبه اليعازر و پنهان شدن دو زن و ٥ كودك در يكى از غارها به منظور شهادت بر رويداد يك سنت ادبى معروف است كه در بسيارى از كارهاى ادبى تخيلى وجود دارد.
ج) در منابع صهيونيستى از ديگر قلعه‌هاى يهود مانند «هيروديوم» و «ماكايروس» نامى به ميان نيامده‌است، در حاليكه نسبت به ماسادا از اهميت بيشترى برخوردار بوده‌اند. اين دو قلعه تسليم شدن و باقى ماندن را بر انتحار و مرگ ترجيح داده‌اند.
د) هنگامى كه شورشيان يهود بر ماسادا سلطه يافتند، سربازان پادگان رم تسليم آنان شدند كه به دست يهوديان كشته شدند. اينها اطلاعاتى مى‌باشند كه معمولًا منابع صهيونيستى آنها را ناديده مى‌انگارند، چون تفسير اين واقعه بر اساس اين معلومات چنين مى‌شود كه علت ترجيح انتحار بر تسليم توسط محاصره شدگان اين بود كه سرنوشتى جز مرگ براى خود نمى‌ديدند، همان‌گونه كه با اعضاى پادگان رم چنين كردند، اما در مورد ساكنان قلعه هيروديوم «١» و ماكايروس اين مسأله وجود ندارد. ساكنان اين دو قلعه بر ضد روميان كه تسليم آنها شده بودند دست به جنايت زدند و آنان را كشتند. قلعه «ماكايروس» بعد از قدس قوى‌ترين و مهم‌ترين دژ بود. اگر قرار است يك نماد انتخاب شود، اين قلعه نسب گفتمان صهيونيستى ١٠٨ ٦. صهيونيسم سوسياليستى:
ص : ١٠٨ ت به «ماسادا» شايسته تر است! منابع صهيونيستى همچنين از فرماندهان شورشيان كه تسليم و روانه رم شدند و در آنجا اعدام شدند يادى نمى‌كنند.
تمامى اين موارد ما را به پذيرش اين ديدگاه كه واقعه «ماسادا» يك استثنا بوده و نه يك قاعده رهنمون مى‌سازد. همچنين نتيجه مى‌گيريم اين واقعه بيانگر تاريخ يهود يا «نبوغ يهود»