گفتمان صهيونيستى - حسینی، سید مرتضی - الصفحة ٢١٩
اينكه اشراف لهستانى رابطه فئودالى واقعى با اين سرزمين نداشتند. پس لهستانى در اكراين، در شهركنشين فئودال بود (اكراين در نيمه قرن شانزدهم به لهستان پيوست) بيشترين اهتمام لهستانىها متوجه بازسازى آن شد تا برايشان سودآورى داشته باشد و بر محصولات آن سلطه يابند. يهودى از اشرف لهستانى در برابر محصولات خود استقراض مىكرد. سپس وى اداره آن را به عهده مىگرفت كه به «نظام ار. دا» «١» نام گرفته بود، اين امذ موجب شد بسيارى از يهوديان به نمايندگان اشراف فئودال كه خود در ورشو حضور نداشتند مبدل شده، و به هنگفت از كشاورزان مبادرت ورزند، از جمله مالياتى بود كه كشاورزان ارتدوكس در ازاى گشودن در كليسا براى انجام نماز و ديگر عبادات در يافت مىكردند. همچنين يهوديان كالاهاى احتكار شده از سوى اشراف (چون نمك و مشروبات الكلى) را به قيمتهاى گزافى مىفروختند. يهوديان ميان كشاورزان قفقاز و اكراين در شهرهاى كوچك حضور داشتند.
اينها خود سلاح حمل نمىكردند بلكه يگانهاى مسلح لهستانى از آنان محافظت مىكردند.
از ديگر عللى كه منجر به وخامت اوضاع گرديد، دوران خشكسالى بود كه ده سال به طول انجاميد و بر فقر و خشم كشاورزان افزود. همچنين تلاشهاى خستگى ناپذير كليساى كاتوليكى براى نفوذ در شرق اروپا موجب عصبانيت ارتدوكسها شد.
پس از آن عواملى بروز يافت كه به عناصر مردمى مخالف در اكراين كمك كرد. از جمله مىتوان به عوامل زير اشاره نمود:
١. ظهور قدرت روسى ارتدوكسى در اين وهله.
٢. جنگ طولانى مدت ميان پادشاه لهستان و اشراف كه هر دو طرف مخاصمه را تضعيف كرد.
٣. تهديد شمال لهستان به وسيله ارتش سوئد.
دايره المعارف جهانى يهودى، يادآور مىشود كه غرور و تكبر يهوديان عامل افزايش خشم و تنش بود. البته بهتر است از طبيعت وضعيت يهوديان به عنوان گروه كاركردى دلال كه ميان چكش اشراف و سندان بردگان قرار داشتند بحث شود. چرا كه غر گفتمان صهيونيستى ٢٢٨ ٥. استمرار يهود:
ص : ٢٢٨ ور ابزار بهره كشى است، اما به تنهايى نمىتواند آتش انقلاب مردمى را شعلهور سازد.