گفتمان صهيونيستى - حسینی، سید مرتضی - الصفحة ١٨٣
شبه جزيره ايبرى كه لباسهاى اشرافى اسپانيايى يا عربى به تن داشتند متفاوت است. همين امر در مورد فلكلورهاى جوامع يهودى كه در حقيقت فلكلورهاى گروههاى مختلفى است كه به آن منتسباند، صادق است. طاسه الخضه كه يهوديان مصر استفاده مىكنند براى يهوديان لهستانى متأثر از ميراث بومى اسلاوى آشنا نيست. اين دو گروه هنگامى كه با آداب و رسوم يهوديان اتيوپى مانند ختنه دختران، نشستن زن در دوران حيض در كلبه متروكه آشنا مىشوند، حيرت زده مىشوند.
همين مسأله در مورد هنرهاى زيبا وجود دارد. نقاشىهاى شاجال «١» با نقش و نگارهاى هندسى نقش بسته بر ظروف مسى پادشاهى (هنوز هنرمندان يهودى در دمشق آنها را مىسازند) تفاوتى جوهرى دارد. اين دو نيز با زيور آلات نقرهاى كه يهوديان در يمن يا تونس مىسازند متفاوت است.
ممكن است گفته شود زبان عبرى عنصر مشترك ميان اعضاى گروههاى يهودى است؛ حال آن كه در بسيارى از موارد عبرى تنها زبان دعا و راز و نياز است، كه برخى نوشتههاى فقهى يهود به اين زبان نگاشته شدهاند و تنها اعضاى اشرافيان دينى به آن مسلطاند. به عبارت ديگر زبان عبرى به عنوان عنصر مشترك و دائمى منحصر به گروه كوچكى از گروههاى يهودى بوده، به تمامى فعاليتهاى انسانى سريان نداشته است. اما اكثريت اعضاى گروههاى يهودى به زبانها و لهجههايى سخن مىگفتند كه از تمدنها و جوامع خود گرفته بودند. بى ترديد اين زبانها بخش بزرگى از جهان بينى را مشخص مىكند.
شايد اين تصوير زبانى ميان يهوديان جهان آنچه را ما دنبال مىكنيم بهتر روشن مىكند، چون اكثريت يهوديان جهان در پايان قرن نوزدهم به لهجه ييديشى (نه عبرى) سخن مىگفتند. در زمان حاضر اكثريت يهوديان جهان (ايالات متحده، كاندا، انگليس، آفريقاى جنوبى، استراليا، نيوزلند) بخشى لاينفك از بافت استعمارى شهرك نشين انگلوساكسونى را تشكيل مىدهند و به انگليسى- نه عبرى- صحبت مىكنند. اما يهوديان فلاشا به امهرى [: امهارى: از زبانهاى سامى] سخن گفته به جعيزى «٢» عبادت مىكردند كه بسيارى از گروههاى يهودى جهان با آن هرگز آشنا نيستند. همچنين يهوديان فلاشا با عبرى يا يديشى و چه بسا انگليسى آشنا نيستند.