آنچه شدت نزاع را بيشتر نمى‌نمود، وجود تعارض كامل اجتماعى، دينى و نژادى ميان وضعيت عموم قفقازى‌ها و اكراينى‌ها با وضعيت اشراف لهستانى و وكلاى آنان بود. اين مردم، كشاورز و منتسب به كليساى ارتدوكس بودند و به زبان اكراينى صحبت مى‌كردند.
بهره كش واقعى، يعنى اشرافِ فئودال لهستانى به لهستانى صحبت مى‌كردند و تابع كليساى كاتوليكى رم بودند. وكيل يهودى تنها ابزارى براى بهره كشى و تازيانه‌اى به دست اشراف بود، اما به طور كامل در انزواى از مردم اكراين قرار داشت. يهوديان به ييديشى سخن مى‌گفتند و پيرو دين يهوديت بودند. عناصرى كه انتفاضه را به وجود آورد از يك سو قدرت نظامى لهستان و كشيشان كاتوليك و وكلاى يهودى و از سوى ديگر بردگان قفقازى و اكراينى‌ها و تاتارها و تمامى ديگر عناصرى بودند كه به آنان پيوستند.
انتفاضه شميلنكى به سرعت پيروز شد و لهستان در سال ١٦٤٩ م با برپايى حكومت خودگردان در چند استان اكراين موافقت كرد. با اين حال، نزاع نظامى ميان لهستان و اين حكومت جديد ادامه يافت. پس از آنكه شميلنكى از روسيه در خواست كمك كرد. نيروهاى روسى و قفقازى به حركت درآمدند و در نتيجه اكراين و سمولنسك در سال ١٦٦٧ م به روسيه پيوست.
انتفاضه شميلنكى در اساس، يكى از اشكال انقلاب مردمى بود كه با ديگر انقلاب هاى كشاورزان بر ضد فئودال‌ها و وكلايشان تفاوتى نداشت. اين انقلاب‌ها در آغاز شكل خشم مردمى و تمايل شديد به انتقامجويى به خود مى‌گيرد. اين وضعيت در اساس واكنشى است به اقدامات بى‌رحمانه قلع و قمع عليه كشاورزان معمولًا كشاورزان به ارتش‌هاى مردمى مى‌پيوندند كه به دليل عدم آگاهى، به قوانين جنگ‌ها (نحوه برخورد با اسيران جنگى و ...) پايبند نيستند. تمامى انقلاب‌هاى مردمى در مراحل اوليه خود به برنامه سياسى و بينش نيازمند مى‌باشند. انقلاب شميلنكى نيزاز اين قاعده مستثنى نبود، چرا كه در اين انقلاب، كشاورزان خشمگين در هر جا اشراف لهستانى و كشيش‌هاى كاتوليك و وكلاى يهود را مى‌يافتند مى‌كشتند.
شايد عمليات انتقام گيرى در انتفاضه شميلنكى آسان‌تر از ديگر موارد مشابه بود. چون عنصر بهره‌كش (لهستانى كاتوليك و يهودى ييديشى) عنصرى غريب و شهرك‌نشين بود وشناسايى‌