مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٨٦ - اشتباهاتی از مرحوم سیّد حسن صدر در

کرده است و گفته است:

و عدّه من رجال الشّیعة جماعةٌ من جهابَذَة أهل السنّة، کابن قُتَیبة فی معارفه و الشهرستانی فی الملل و النحل. (تا آنکه گوید:) و حدیثه ثابت فی صحیحی البخاری و مسلم عن کلٍّ من أبی‌إسحاق السبیعی و إسماعیل بن أبی‌خالد و منصور و الأعمش و غیر واحد. (تا آنکه گوید:) کان مولده سَنَة ثلاث و ثمانین، و مات سَنَة ستّین و مائة؛ رحمه الله تعالی.

اقول: در سنۀ وفات او که ١٦٠ است بحثی نیست؛ زیرا او از راویان حضرت صادق علیهالسّلام است و رحلتشان در سنۀ ١٤٨ بوده است، هم‌چنان‌که از زمان کسانی که او از آنها روایت می‌کند ـ مانند أبوإسحاق و منصور و أعمش و اسماعیل بن خالد ـ مشهود است، و صاحبان رجال فوتش را در ١٦٠ گفته‌اند.

امّا در شیعه بودن وی بحث، بلکه ردِّ صریح داریم:

اوّلاً: مرحوم سیّد حسن صدر در تأسیس الشّیعة لعلوم الإسلام، صفحه ٢٣٣ می‌گوید:

اوّلین مؤسّس علم رجال أبو‌محمّد عبدالله بن جَبَلة بن حیّان بن أبحر کَنانیّ است که شیعه است، و نجاشی در أسماء مصنّفین از شیعه ذکر کرده است. و او زماناً مقدّم است بر شُعبَة بن حجّاج که سیوطی در کتاب اوائل او را اوّلین مصنّف در علم رجال شمرده است، و شاید مراد سیوطی از اوّلین عالم، اوّل عالم از علمای سنّت باشد، نه شیعه؛ و إلّا لا یخفی علی مثل الجَلال، کتابُ الرِّجال لعبدالله بن جَبَلَة المشهور. ـ إلی آخر ما ذکره.

و از این بیان به خوبی پیداست که مرحوم صدر، شعبة بن حجّاج را سنّی می‌دانسته است، با آنکه اصل تصنیف کتاب تأسیس الشّیعة برای نمایاندن و سوا کردن و مشخّص نمودن علمای شیعه می‌باشد.

ثانیاً: در کتب تراجم و رجال و کتب فقهیّه از شُعبة به عنوان سنّی نام می‌برند؛ و فتاوای او در مقابل فتاوای شیعه مشهور است.