آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٢٤٢ - اخبار وارده در اين باب

نيروى حس و حركت وابسته باين جسم لطيف بود، بستن بازگير آن نبود، و بسا بواسطه بستن عضو تخدير شود تا آنجا كه بواسطه زدن و زخم شدن دردناك نگردد و بسا بكلى بريده شود و زندگى از آن برود، و اگر پر لطيف نبود در رشته‌هاى پى نفوذ نميكرد.

و هر كه رگهاى زننده خود را بگيرد ميفهمد جسم لطيف گرمى در آن مى‌آيد و برميگردد و همان روح است و سرچشمه‌اش دل صنوبريست، و از آنجا باعضاء بالا و پائين تن بخش مى‌شود، و آنچه از آن بمركز مغز بالا رود بدست خدمتكاران شرايين خنك و معتدل گردد و باعضاء دريافت كن رسد و در همه تن پراكنده شود روح نفسانى نام دارد، و آنچه بوسيله وريدها بكبد فروشود كه سرچشمه نيروهاى نباتى است در رگهاى تن روح طبيعى نام دارد- پايان- «و دليلش اينست كه تو در آن بنگرى» غرض آگهى بر اينست كه خود اين عضو دريافت كن نيست چون مانند اجسام زلال ديگر است كه چهره نمايند چون آب و آينه و چنانچه آنها دريافت نقش در خود را نكنند چشم و ديگر مشاعر هم چنين باشند يا براى دفع توهم اينست كه نقش‌پذيرى آن دليل بر فهم آنست و اين دليل منع ميگردد.

٥- در توحيد (٧٥): بسندش كه عبد اللَّه ديصانى نزد هشام بن حكم آمد و گفت: آيا تو پروردگار دارى؟ گفت: آرى، گفت توانا است؟ گفت: آرى، توانا و زوردار است، گفت: ميتواند جهان را در يك تخم مرغ درآورد كه نه تخم مرغ بزرگ شود و نه جهان كوچك گردد، هشام گفت: مهلت بده، گفتش يك سال مهلت و از بر او بيرون شد، هشام سوار شد و نزد امام ششم ٧ آمد و اجازه يافت و گفت: يا ابن رسول اللَّه عبد اللَّه ديصانى پرسشى آورد كه در پاسخش اعتمادى جز بر خدا و بر تو نيست امام فرمود: از چه پرسيده‌ات؟ گفت: چنين و چنان گفته است.

امام فرمود حواسّ تو چند تا هستند؟ گفت پنج شماره، فرمود: كدام خردترند؟