آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ١٨٤ - گفتار متكلمين و حكما در باره رؤيا
و آنچه در حال نخست بيند از نمودههاى شيطان و خيال افكنى او است و از وسوسه نفسانى، و آنچه در حال دوم در خواب بيند از افاضات رحمانيه است بوسيله فرشتههاى روحانيه، سپس علت نادرستى برخى خوابهاى سحرگاه را بيان كرد و فرمود:
يا براى جنابت است يا حدث يا غفلت از ياد خدا تعالى كه مايه دورى از خدا و تسلّط شيطانست.
در شرح السنة گفته: معبّران گويند: خواب ديدن شب قوىتر است از خواب ديدن روز و درستترين ساعات براى خواب سحرگاه است، و از أبى سعيد روايت است كه درستترين رؤيا در سحرها است.
ابن حجر در فتح البارى گفته: دينورى گويد: خواب ديدن آغاز شب دير تعبير شود و در نيمه دوم زود، و زودتر از همه در تعبير سحرگاه است و بويژه در سپيدهدم، و از امام صادق ٧ است كه رؤياى نيمروز از همه زودتر تعبير دارد.
شرح و بيان
[گفتار متكلمين و حكما در باره رؤيا]
چون رؤيا و درست و نادرست بودنش مورد اختلاف است باكى نيست كه برخى گفتههاى متكلّمين و حكماء را در باره آن ياد كنيم و آنچه از اخبار أئمه بر ما روشن شده بيان كنيم.
اما حكماء بنياد آن را نقش صور جزئيه در نفوس فلكيه دانند و نقش صور كليه را در عقول مجرّده و گفتهاند نفس در خواب گاهى بدين مبادى بالا پيوندد و دانشى درست بدست آرد و رؤياى درست باشد و گاه در قوه خيال صورى بهم تركيب كند و رؤياى دروغ باشد.
بعضى گفتهاند: نفوس آدمى را در خواب بغيب آگاهى بود، و هر كس در خود در اين باره آزمايش باورآورى دارد و انديشه در بيدارى با آنكه نيرومندتر است از آگهى بر غيب دست كوتاه است چه رسد بخواب.