آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ١٥٠ - تفسير

و فرموده: و خواب شما را جز مرگ نموديم.

٤- در آيه توجيه ديگريست كه: نگفته‌اند: و آن اينست كه سبات مطلق خواب نيست و خواب مخصوصى است كه آرامش دارد و طولانيست و از اين رو بپر خواب مسبوت گويند و بهر خواب كن نگويند، و بنا بر اين معنى آيه نميشود «خواب شما را خواب نموديم» و وجه منت‌گذارى اينست كه خواب شما را باكشش و طولانى نموديم و آن براى ما سود و آسايش دارد، زيرا خواب سنگين آسايش بخش نيست بلكه بيشتر بهمراه دلتنگى و ناراحتى است، و غم است كه خواب را كم و پريشان ميكند، و آسودگى خاطر خواب را عميق و طولانى مينمايد.

سيد- قده- گويد ديدم ابا بكر محمّد بن قاسم انبارى بر جوابى كه نخست گفتيم اعتراض ميكرد و ميگفت: ابن قتيبه در مدرك خود اشتباه كرده زيرا براحت سبات نگويند و بجاى استراح يا اراح نگويند سبت و او جواب دوم را پسنديده و در گواه براى گفته ابن قتيبه در «سبتت المرأة شعرها» گفته آن هم بمعنى قطع است زيرا بازكردن گيسو هم قطع آنست و آنچه ابن انبارى گفته در جواب ابن قتيبه زيانى ندارد، زيرا او هم منكر نيست كه راحت و آسودگى خواب را سبات گويند و گرچه هر آسايشى سبات نيست و خصوص آسايش خواب سباتست، و مانند آن در واژه‌ها فراوانست:

و چون اين ممكن است نبايد گفت سبات بمعنى آسايش در خواب نيست گرچه بمعنى مطلق آسايش نيست و چيزى كه بر عهده ابن قتيبه است اينست كه گواهى از شعر يا لغت بياورد كه سبات بمعنى راحت آمده زيرا شعرى كه گواه آورده ممكن است سبت در آن بمعنى قطع باشد نه تمدد و رها كردن.

اگر گويند: چه فرقى هست ميان جواب ابن قتيبه و جواب اخير شما گوئيم فرق آنها روشن است زيرا ابن قتيبه سبات را بخود راحت تفسير كرده و بر آن گواه آورده، و ما سبات را خوابى دانستيم آسايش بخش و بر ما لازم نيست كه سبت الرجل بمعنى استراح باشد، زيرا نام چيزى را بملازم آن ننهند و آسودگى در جواب ما