آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٣١٢ - باب چهل و هفت مايه تن آدمى و اجزائش، تشريح اندام و منافع آنها، تاثير آنها در احوال نفس

لطيف خبير.

بينديش اى مفضّل چرا مغز لطيف در لوله‌هاى استخوانى دژ بندى شده؟

آيا جز براى اين كه آن را حفظ كند و نگهدارد؟ چرا خون روان در رگها محصور است مانند آب در ظروف جز براى اين كه ضبطش كند و نريزد؟ چرا ناخنها بر سر انگشتانند جز براى نگهدارى و كمك بدانها بر هر كارى؟ چرا درون گوش پيچيده است مانند لوله جز براى اينست كه آواز در آن پيچيد و بگوش رسد و جلو باد را بگيرد تا بگوش آسيب نرساند؟ چرا بر دوران آدمى و نشيمنگاهش اين گوشت روئيده جز براى حفظ او از زمين سخت تا از نشستن بر آن درد نكشد چنانچه درد كشد كسى كه لاغر و كم‌گوشت است و تشكى ندارد كه از سختى زمين او را بازدارد؟

چه كسى آدمى را نر و ماده ساخته جز آن كه او را نژاددار آفريده؟ چه كسى او را نژاددار ساخته جز آنكه آرزو در دلش انداخته؟ چه كسى ابزار كارش داده جز كسى كه كارگرش آفريده و چه كسى كارگرش آفريده جز آنكه نيازمندش آفريده؟ چه كسى او را نياز زده كرده جز آن كه سازمانش داده؟ چه كسى او را فهميده كرده جز آنكه بدو مزد بايست كرده؟ چه كسى باو چاره‌جوئى بخشيده جز آنكه توانش داده؟ چه كسى توانش داده جز آن كه حجت بر او تمام كرده؟ چه كسى در آنچه نتواند چاره جويد او را كفايت كند جز آن كه شكر او را نتواند بسر رساند، بينديش و بازرس آنچه را برايت وصف كردم، آيا اهمال اين نظم و ترتيب ميرسد، تبارك اللَّه عما يصفون.

اى مفضّل اكنون برايت دل را شرح دهم، بدان كه در آن سوراخى است بسوى سوراخى كه در شش است و دل را باد ميزند كه اگر اين سوراخ كج شود و از هم جدا شوند نسيم بدل نرسد و آدمى بميرد، آيا انديشمند روادارد كه بى‌مدبّر مانند اين بوده باشد، و در خود باعثى براى كنار زدن اين عقيده ندارد؟