آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٧٥ - دنبالهاى دراز اقوال در بيان حقيقت نفس و روح
بگردند. نه حادثند و نه فناپذير و هميشه بمانند، و اين بدترين گفتار ناهنجار است و شناعت و فسادى پستتر از آن نيست كه ناصبيان بدان بر شيعه طعن زنند و آنان را به بيدينى وابندند، و اگر گويندهاش ميدانست آن چه در آنست نميگفتش.
ولى هم كيشان اخبارى ما سادهاند و كم هوش و هر خبرى شنوند بچهره كشند و در سندش بررسى نكنند و درست و نادرستش را تميز ندهند، و نفهمند اثبات آن چه زيانى بر آنها دارد و معناى آنها را هم درست درنيابند.
و آنچه در اين باب بحديث ثابت است اينست كه ارواح با مرگ تن دو دسته شوند، يك دسته بثواب و كيفر رسند و يك دسته نابود شوند و ثواب و عذابى نفهمند و اين معنى از امام صادق ٧ روايت است كه از او پرسيدند از كسى كه در دنيا بميرد روحش بكجا رود؟ فرمود: هر كه با ايمان محض يا كفر محض بميرد روحش بصورتى همگنان او درآيد و تا قيامت جزاى كردارش بيند و چون خدا مردههاى گور را زنده كند تنش را بيافريند و روحش را بدان برگرداند و محشورش كند تا ثواب كارهايش را بدو پردازد، و مؤمن بكالبدى چون كالبدش درآيد، و در يكى از بهشتهاى خدا نهاده شود و در آن نعمت خورد تا روز بازگشت، و كافر بكالبدى چون كالبدش درآيد بعينه و در دوزخ باشد و عذاب كشد تا روز قيامت.
و گواهش در باره مؤمن قول خدا تعالى است «گفتندش درآى ببهشت، گفت كاش مردم من ميدانستند آنچه را آمرزشم داد، ٢٦ و ٢٧- يس» و گواه آنچه در باره كافر گفتيم: گفته خدا است «دوزخ است كه هر بام و شام بر آن عرضه شوند ٤٦- المؤمن» و خدا سبحانه خبر داده كه مؤمنى پس از مردن ببهشت رفته و گفته «كاش مردم من ميدانستند» و خبر داده كه كافر پس از مرگش بام و شام عذاب چشد و روز قيامت در دوزخ مخلد گردد.
گروهى ديگرند كه از آنها صرف نظر شود و چون تنش تباه شد چيزى نفهمد تا روزى كه زنده شود و آن كسى است كه ايمان محض يا كفر محض ندارد و خدا حال او را بيان كرده در قول خود «و چون كه خوش روشترين آنها گويد: درنگ