آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٣٠١ - باب چهل و هفت مايه تن آدمى و اجزائش، تشريح اندام و منافع آنها، تاثير آنها در احوال نفس
شيرين و تلخ را بفهمد، و دو چشم را شور كرد چون دو پيهاند و اگر شور نباشند آب شوند، بينى را سرد و روان ساخت تا در سر هيچ دردى ننهد جز بيرونش كشد و اگر چنين نبود مغز سنگين ميشد و كرم ميگذاشت.
و در برخى نسخ چنين است «و آب را در دو سوراخ بينى نهاد تا نفس از آن بالا رود و فرود آيد و بوى خوش را بفهمد از بوى بد» «و لا فرضك» يعنى هر چه فرض خدا دانى از ديگرى ياد گرفتى و معنى برودت و سردى بينى آب سرد است كه در آنست براى آنكه بدان درد سر برآيد نه بخود سردى، و سردى علت روان نشدن مغز است چنانچه در خبر ديگر بدان اشاره شد.
٢٠- در علل (. ص ٩٥): بسندى از هشام بن حكم كه از امام ششم ٧ پرسيدم چرا درون دو كف مو نرويد و در پشتشان برويد، فرمود: بدو سبب يكم اينكه مردم همه ميدانند زمين كه بسيار زير پا است و پر بر آن راه روند چيزى در آن نرويد، و ديگر آنكه راه برخورد با هر چيز است و مو نرويد در آن تا بسائيدن نرم و زبر را بفهمد، و مويش از درك كيفيت چيزها مانع نباشد، و زيست خلق جز بر آن نبود.
بيان: «زمينى كه زير پا شود» گويا علت نروئيدن مو است در پيرى نه از آغاز زندگى.
٢١- در علل (. ص ٨٣): بسندى مرفوع كه: ابو حنيفه نزد امام ششم آمد و باو فرمود: اى ابو حنيفه بمن گزارش شده كه قياس ميكنى، گفت: آرى فرمود: واى بر تو قياس مكن زيرا نخست قياس كن ابليس است كه گفت: مرا از آتش آفريدى و او را از گل، آتش و گل را با هم سنجيد و اگر روشنى آدم را با روشنى آتش سنجيده بود ميفهميد ميان دو نور چه تفاوتيست و كدام پاكترند، ولى سرت را با تنت براى من بسنج، بمن بگو: چرا در دو گوشت دو مرّه است و در دو چشمت دو شورى و بر دو لبت دو شيرينى، چرا سوراخ بينى تو خنك است؟
گفت: ندانم، فرمود: تو كه ندانى سرت را بسنجى و بفهمى، حلال و حرام را