تجلى مى‌كند. نيايش درنهايت وضوح يك پديده روحى است. حال كه جهان روح خارج از دسترس علوم وفنون مادى ماست پس چگونه مى‌توان درباره نيايش شناخت قطعى و تجربى به دست آورد؟ قلمرو علم، خوشبختانه تا دامنه همه محسوسات كشيده شده است و مى‌توان، با واسطه فيزيولوژى، تظاهرات روح را نيز جزء اين قلمرو آورد. بنابراين، از راه بررسى منطقى انسانى كه نيايش مى‌كند مى‌توانيم دريابيم كه پديده نيايش برچه اساسى مبتنى است، از چه راهى به ثمر مى‌رسد وآثار آن كدام است.

چنين به نظر مى‌رسد كه نيايش اصولا كشش روح به سوى كانون غيرمادى جهان است. نيايش عبارت است از تضرع، ناله مضطربانه وطلب يارى واستعانت وگاهى يك حالت كشف و شهود روشن و آرام درونى و مستمر ودورتر از اقليم همه محسوسات. به عبارت ديگر، مى‌توان گفت كه نيايش پرواز روح به سوى خدا است و يا حالت پرستش عاشقانه ايست نسبت به آن مبدأى كه معجزه حيات از او سرزده است. بالاخره، نيايش نمودار كوشش انسان است براى ارتباط با آن وجود نامريى، آفريدگار همه هستى، عقل كل، قدرت مطلق، خير مطلق، پدر و منجى هر يك از ما. صرف‌نظر از نقل اوراد فرمولى، حقيقت نيايش يك حالت عرفانى پرگدازى را مجسم مى‌كند كه درآن دل به خدا جذب مى‌شود. اين حالت از طبيعت عقل سرچشمه نمى‌گيرد و از همين رو است كه تا آنجا كه غيرقابل ادراك است در نظر اهل فلسفه و استدلال غير قابل قبول باقى مى‌ماند.