اين امر توصيفى نيست بلكه چشيدنى است. براى امتحان مى‌توان در محتواى ادعيه پانزده‌گانه به ويژه دعاى توابين و دعاى شاكين و دعاى متوسلين و ... و نيز مضامين عالى دعاى كميل، محتواى عميق مناجات شعبانيه كه همان‌طور كه قبلًا اشاره شد حضرت امام بارها و بارها در سخنان خود بر آن تأكيد و توصيه نمودند، دعاى عرفه با محتواى پرمعناى آن، دعاى ابوحمزه ثمالى كه بيانگر حالات روحى انسان و درد دل انسان عاشق با معشوق خود است، تاملى نماييم. به نظر مى‌رسد اگر جوانان و كلًا همه ما بجاى خواندن طوطى‌وار ادعيه لااقل چند سطر يا صفحه آن را با معناى آن بخوانيم و در آن تدبر كنيم، مسلماً اثر و بازده بيشترى خواهد داشت. مثلًا به جاى خواندن هر شب دعاى ابوحمزه به طور سنتى در ماه مبارك رمضان، خوب است شبى يك يا دو صفحه آن دعاى زيبا، با معنا خوانده شود و در آن تدبر شود چرا كه يك دعاى ابوحمزه با معنا و تدبر در كل ماه مبارك رمضان يا در طول سال بهتر از ٣٠ بار خواندن بدون تعمق و توجه به آن است.

رابطه عاشقانه ميان دعا كننده به عنوان متربى و خدا به عنوان مربى به قدرى است كه در حديثى از امام صادق (ع) آمده گاهى كه خداوند در استجاب دعاى بنده تأخير مى‌كند صرفاً به دليل شوق شنيدن بيشتر صداى مناجات آن بنده است (اصول كافى، جلد ٣، كتاب الدعاء، باب جهات تأخير در استجابت دعا، حديث ٩، ص ٢٤٦). خوب، انصافاً با چنين برداشتى از دعا آيا عقده روانى و يا مشكل روحى براى انسان مسلمان و تربيت شده واقعى (نه صورى) مكتب تربيتى اسلام باقى مى‌ماند؟ براى تحقيق بيشتر در باب دعا به كتاب الدعا در جلد سوم كتاب اصول كافى رجوع شود.