تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ١٤٤
دليل دوم آنكه افراد كينه توز و خشمگين در واقع مريض و عليلاند و لذا نبايد با آنها مقابله به مثل و يا روشهاى خشن داشت چون نه مفيد به حال آنهاست و نه باعث رفع و زوال عواقب بد غضب مىشود و لذا امام (ع) مىفرمايند:
«المريب ابداً عليل»
(همان) انسانهاى كينهتوز هميشه مريض و بيمارند. مؤلف المنجد، در معناى الشنآن مىگويد: ا لشنآه، البغضه مع عداوه و سوء خلق (معلوف، لويس، المنجدفىاللغه، ١٣٦٥، ص ٤٠٣). يعنى اينها افراد كينهتوز و بدخلق و عصبى مىباشند. و مسلماً در برخورد با چنين افرادى بايد آگاهانه عمل كرد و با كظم غيط و ارائه محبت، با چنين افرادى روبرو شد.[١]
در قسمت بعد امام گويى، روش دوستى و مودت در برابر حسودان را سفارش مىكنند. چرا؟ به دليل آنكه اشخاص حسود نيز همانند افراد كينهتوز، افرادى مريض و بيمارند و آتش حسد آنها را مىسوزاند و لذا لازم است فرد آگاه و يا فرد محسود، در برابر چنين كسانى راه مودت را پيشه كند تا آن افراد لااقل تاحدى بر آتش حسدشان افزوده نشود. از طرفى قرآن كريم اشاره دارد كه فرد حسود كسى است كه در واقع منكر فضل خدا است. يعنى عملًا از فضل خدا مأيوس است و لذا راه حسد را پيشه مىكند و فكر مىكند با چنين روشى هم خود به چيزى مىرسد و هم فرد محسود را
[١] - در باب نقش و ارزش محبت در تربيت مىتوان به كتب تربيتى موجود مراجعه كرد و به هر حال بحث تفصيلى در اين مورد در گنجايش اين نوشتار نيست.