پرورش بعد عقلانى و آگاهى انسان: در حديثى از پيامبر اكرم (ص) آمده است: «نية المومن خيرٌ من عمله‌» نيت مومن از عمل او بهتر است. خوب آيا معناى حديث واقعاً اين است كه نيت به تنهايى از عمل بهتر است؟ آيا نيت به تنهايى از عمل توام با نيت بهتر است؟ مسلماً عمل بدون نيت و نيت بدون عمل كه ارزشى ندارد. (البته اگر نيت انجام عملى را كرديم و بعد قدرت انجام آن را پيدا كرديم آن بحث ديگرى است). اينجا منظور آنست كه نيت و مقام آن در رابطه با عمل همراه با نيت از ارزش بالايى برخوردار است. درست مثل آنست كه بگويم روح از بدن اشرف است. خوب در اينجا آيا روح از بدن بدون روح كه يك لاشه بيشتر نيست اشرف است؟ يا از بدن با روح؟ خوب روشن است كه بدن با روح از خود روح جامع‌تر است پس منظور چيست؟ منظور آنست كه با ملاحظه موجود مركب از روح و بدن و با مشاهده اين دو جزء، روح بر بدن شرافت دارد. در باب نيت نيز چنين است و اين نهايت اهتمام و تأكيد اسلام را بر بعد آگاهى در اعمال مى‌رساند.

قداست انگيزه‌ها: ركن بعدى نيت همان اخلاص و خالص‌بودن انگيزه‌ها است و كار را براى رضاى خدا انجام دادن و نه براى رضاى خود (خودپرستى) و نه رضاى مردم (بت‌پرستى) و نه رضاى خدا و مردم (دوگانه پرستى). و لذا پيامبر گرامى (ص) مى‌فرمايند: «ان الله لاينظر الى صوركم و لا الى اعمالكم، انّما ينظر الى قلوبكم‌» خداوند نه به صورتها و نه به اعمال‌