تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ٢٤٩
٤- اعتدال در عبادت: شايد منظور امام (ع) از صحت در عبادات رعايت اعتدال و ميانه روى در عبادات باشد. نه اينكه در عبادات افراط كنيم و خود و نفس را بر انجام نوافل و مستحبات مجبور كنيم و نه اينكه تساهل و تسامح در انجام فرائض دينى داشته باشيم بلكه ميانهروى و اعتدال را حفظ كنيم. تعاليم اسلامى مملو از اين مطلب است. امام صادق (ع) مىفرمايند «لاتكرهوا الى انفسكم العباده» (فريد، مرتضى، الحديث، ١٣٥٦، ج ٢، ص ٢٠٤) عبادت خداوند را با وجود خستگى و بىميلى بر خود تحميل نكنيد. پيامبر اكرم (ص) نيز در اين مورد روح اسلام را براى همه ما اين گونه ترسيم مىفرمايند: «ياعلى هذا الدين متين فاوغل فيه برفق و لاتبغّض الى نفسك عباده ربك» (همان) اى على، اسلام دين متقن خداوند است، در آن با مدارا قدم بردار، كارى كن كه دلت به عبادت خدا بدبين نشود. گويا به همه مربيان و جوانان و والدين و رهبران جامعه خطاب شده است كه در عبادات راه اعتدال را پيشه كنند. جوانان در سنين جوانى عليرغم بحران و انفجار غرايز، در عين حال از نظر مذهبى و حس پرستش شديدترين حالت را دارند. به عبارت ديگر، حس پرستش در جوانى در اوج خود قرار دارد و بهمين دليل است كه اكثر گروندگان به نهضت انبيا و ائمه (س) از جوانان بودند. انقلاب اسلامى نيز مخاطب اين مطلب است. به هر حال خطر بزرگ براى چنين جوانانى افراط در عبادت و افراط در حضور در مسجد و مراكز مذهبى و بسيج و امثالهم و دورى از درس و زندگى و كار و تلاش مجدّانه است. لذا امام صادق (ع) چنين مىفرمايند: «اجتهدت فى العباده و انا شاب