شخصيت و عزت انسانى انسان است. اين خيلى مهم است و مباحث را با هم نبايد مخلوط كرد. در واقع ارزش تأمين رفاه، يك ارزش عرضى و ابزارى است. امام (ص) باز صريحاً آثار و عوارض منفى فقر و عدم رفاه نسبى را بيان مى‌فرمايند كه عبارتند از:

الف- دست درازى به سوى خلق كردن از روى ناچارى و اضطرار و پا روى عزت و شخصيت خود نهادن براى تأمين رفاه خانواده.

ب- گاهى براى كسب معاش سراغ حتى مردم پست و شرور رفتن. شايد اين عبارت مؤيد همان «تبعات مكسب» باشد كه در فراز ٢٤ ذكر شد. يعنى دنبال كارهاى نامشروع رفتن يا در خدمت اشرار قرار گرفتن براى تأمين ماديات و خرج معاش خود و خانواده.

ج- چاپلوسى و تملق ديگران را كردن و بالنتيجه از مرز اعتدال خارج شدن و خوار و ذليل كردن خود و از دست دادن عزت و كرامت انسانى و شخصيت والاى خود.

د- اهانت و سرزنش كسانى كه به هر دليل از دادن كمك به متربى امتناع مى‌ورزند. احتمال دارد عده‌اى براى بدعادت نشدن متربى و عده اى از روى بخل و عده اى به دلايل ديگر از كمك كردن متربى امتناع بورزند.

٣- درخواست بى‌نيازى: عبارت آخر امام سجاد (ص) خيلى پرمعنا است. امام (ص) مى‌فرمايد در حالى كه متولى امر بخشش تويى و سر رشته كارها به دست توست اما اگر به دلايلى منِ مخلوق دچار تنگدستى بشوم قهراً برخلاف ميل تو و خواست تو و نيز برخلاف ميل باطنى خودم مجبور به‌