به خدا بيشتر براى مشكل گشايى و يارى خواهى است، يا از اين بالاتر، براى شكرگزارى است، بيشتر آيات دعا در قرآن در اين مورد آمده است، ولى آيات كمترى نيز كه مربوط به خواص و زبدگان است در قرآن آمده است كه در آنها هم دعا معناى انس با خدا را دارد. آن آيات بيشتر با كلمه ذكر و تذكر و ياد خداست. دعا در آن آيات بيشتر با اين كلمه بيان شده است.

علامه طباطبايى در تفسير الميزان و در ذيل آيه ١٨٦ سوره بقره مى‌فرمايند: آيه مذكور موضوع «دعا» را با خوش ترين بيان، لطيف‌ترين اسلوب و زيباترين شكل بيان كرده است. خداوند در قرآن كريم در بيان ارزش و جايگاه «دعا» مى فرمايد: و هرگاه بندگانم مرا از تو پرسند، من نزديكم، چون صاحب دعا مرا خواند دعايش را اجابت كنم، پس [مردم‌] مرا اجابت كنند و به من ايمان آورند شايد رهبرى شوند: «و اذا سألك عبادى عنى فانى قريب اجيب دعوه الداع اذا دعان، فليستجيبوا لى وليومنوا بى لعلهم يرشدون».

از امتيازات آيه مذكور آن است كه هفت مرتبه در آن ضمير متكلم وحده تكرار شده است و اين تنها آيه‌اى است در قرآن كريم كه داراى چنين ويژگى است. (طباطبايى، ١٣٦٣، ج ٢، ص ٤٠)

در آيه فوق، خداوند هم بر موضوع استجابت دعا توسط خداوند و هم بر علل اجابت دعا اشاره نموده است. مثلًا يكى از علل اجابت دعاى بندگان توسط خداوند آن است كه خداوند به بندگان بسيار نزديك بوده و حتى از رگ گردن به آنها نزديك‌تر است (سوره ق، آيه ١٦). به عبارت ديگر، چون همه‌