تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ٥٣
فكر مىكنند تسليم انسان در برابر خداوند باعث نفى اختيار و اراده مىگردد، رابطه بنده با خداوند همانند رابطه نيرو گرفتن كسى است كه به نيرو نيازمند باشد و از كسى كه منبع قدرت و نيرو است درخواست مىكند. بهترين شاهد مدعاى ما به اين كه حالت تسليم محض در برابر خدا بودن باعث قدرتمند شدن انسان مىگردد، حالت انبيا عظام الهى است كه ضمن اتكاى به خدا و تسليم او بودن بزرگترين قدرت و شهامت را از خود نشان مىدادند. (جعفرى، ج ١٥، ص ١٠٥)
درخواست، تنها از خدا (صداقت و حقيقت با اخلاص در دعا): يكى ديگر از لوازم تأثير تربيتى دعا آن است كه فرد دعا كننده بايد حقيقتاً «خدا» را و نه فرد يا موثر ديگرى را بخواند. قرآن كريم مى فرمايد: چه كسى است كه اجابت مىكند فرد درمانده را هرگاه او را بخواند. «اذا دعاه»؛ يعنى هرگاه «خدا» را بخواند نه اينكه ظاهراً خدا را بخواند ولى باطناً دل به اسباب ظاهرى و عوامل ديگر داشته باشد. مىتوان گفت كه شرط «اضطرار» و «صداقت يا حقيقت» لازم و ملزوم يكديگرند؛ زيرا زمانى، متربّى تنها و تنها خدا را مىخواند كه از همه جاى ديگر رانده و درمانده شده است و بالعكس اگر انسان بيچاره و مضطر شد، حقيقتاً و صادقانه روى به خدا مىآورد. اين معنا را در آيه ديگر قرآن كريم؛ يعنى «ادعونى، استجب لكم» (مؤمن، آيه ٦٠) نيز مشاهده مى كنيم. در اين آيه هيچ قيدى نيامده است جز اينكه خداوند فرموده است در دعا، مرا بخوانيد تا استجابت كنم شما را. و