تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ١٤٧
نكته بعدى آنست كه اصولًا اگر ما در برخورد با دوستان روش معاشرتىمان مبتنى بر سوءظن باشد اين خود حاكى از مرض و بيمارى نفسانى ما است و اگر حسن ظن داشته باشيم حكايت از كرامت نفس و بزرگوارى مىكند. لذا قرآن كريم اكيداً سفارش مىنمايد كه از گمانهاى بسيار بپرهيزيد كه اكثر آنها خطا است و مايه فساد. «يا ايها الذين آمنوا اجتنبوا كثيرا من الظن، ان بعض الظن اثم» (قرآن كريم، سوره حجرات، آيه ١٢) اينجا خطاب به مومنين است و احتمالًا اشاره دارد به برخورد مسلمين با يكديگر نه با دشمنان.
٣. خوشخويى و دوستى: در عبارت بعدى امام سجاد (ع) مجدداً روش تنبيهى و برخورد با نزديكان و دوستان و آشنايان را گوشزد مىنمايند البته به طور ضمنى وگرنه منطق جملات امام، طلب توفيق از خداوند است. ظاهراً اين جملات آموزشى است براى همه ما كه چگونه با دوستان رفتار كنيم و چگونه رفتارهاى ناپسند آنها را پاسخ دهيم. منظور از «ادنين» نزديكان است و از ريشه دنو كه به معناى قرب و نزديكى است. منظور از «ولايت» هم، دوستى است. عاق نيز در لغت به معناى مخالفت است.
امام (ع) در اينجا مىخواهند بفرمايند كه در برخورد با نزديكان و آشنايان خود كه روش دشمنى و عداوت را پيشه مىكنند ما بايد با دوستى و محبت و خوشرفتارى آنها را متوجه زشتى رفتارشان بكنيم كما اينكه اگر خانوادهاى از دوستان و اقوام بدلايلى قطع رحم كرد و رفت و آمد خود را