تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ١٤٣
حال ببينيم روشهاى تنبيهى نزديكان و دوستان چگونه مىتواند باشد؟ البته در اينجا باز امام (ع) طلب توفيق را از خداوند مىكنند ولى به هر حال ما در بحث تربيتى خود استفاده تربيتى از مضامين آن مىكنيم. يعنى گويى امام (ع) مىخواهند به طور ضمنى به مردم سفارش كنند كه چنين رويهاى را در برابر دوستان خطاكار در پيش بگيرند:
١. روش محبت: در اينجا امام سجاد (ع) درخواست مىكنند كه دشمنى و كينه و غضب كينه توزان بر من به دوستى تبديل شود. اين خود حكايت از نهايت و شدت كرامت نفس امام سجاد (ع) كه طرفدار محبت و دوستى است، مىباشد كه چنين درخواستى را دارد و گويى به همه مربيان و همه انسانها سفارش مىكنند كه با محبت با ديگران حتى كينه توزان برخورد كنند. چرا؟ بدو دليل: يكى اينكه محبت كلًا يك اكسيرى است شفابخش و جزء سيره و روش انبيا و امامان (عليهم السلام) بوده است تا جائيكه از زبان امام باقر (ع) گفته شده «
هل الدين الّا الحبّ
(فريد، مرتضى، الحديث، ١٣٥٦، ج ٣، ص ١٨٣) آيا دين غير از محبت و عواطف است؟ و نيز از زبان امام على (ع) گفته شده كه:
المومن مألوف و لاخير لمن لايألف و لايؤلف
». (ارفع، كاظم، شرح دعاى مكارم، ١٣٦٣، ص ٧٩) مومن اهل الفت و انس با مردم است و هر كس با مردم الفت نگيرد و مردم هم با او الفت نداشته باشند در او خيرى نخواهد بود. دقت در دو حديث فوق، ارزش محبت را در نظام تعليم و تربيت اسلامى و تحكيم روابط انسانها روشن مىسازد.