تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ١٥٦
اولًا همه انسانها، از كودك تا بزرگ گرفته، نيازمند به نصيحت و ارشاد و موعظهاند منتها، در كودك و بزرگسال شدت و ضعف دارد. كودك اعمالش شديداً تقليدى است و لذا مربيان بايد در افعال و گفتار خود بسيار دقيق باشند چون مورد پيروى و عمل كودكان قرار مىگيرد. لذا على (ع) مىفرمايند:
«المومن يحتاج الي توفيق من الله و واعظ من نفسه و قبول من ينصحه»
فرد مؤمن نيازمند به توفيقى از جانب پروردگار و واعظى بر نفس خويش و پذيرش نصيحت و نصيحت كنندگان دارد (ارفع، كاظم، شرح مكارمالاخلاق، ١٣٦٣، ص ٩٢). ثانيا، عدم قبول و عدم تبعيت از ارشاد مرشدان و معلمان و خيرخواهان و مربيان باعث گمراهى و تباهى مىشود كما اينكه امام على (ع) مىفرمايند:
«من قبل النصيحه سلم من الفضيحه»
هر كس پندپذير باشد از رسوايى در امان خواهد ماند (غررالحكم، ج ٥، ص ٢٧٧، ش ٨٤٤٤).
ثالثاً: الگوى تربيتى چه كسانى مىتوانند باشد؟ امام سجاد (ع) مىفرمايند آنها كه شما را ارشاد و به راه صلاح و سداد و حق راهنمايى مىكنند مىتوانند الگوى شما باشند. لذا امام على (ع) مىفرمايند:
«اشفق الناس عليك اعونهم لك علي صلاح نفسك و انصحهم لك في دينك»
صميمىترين و بهترين افراد براى تو آن كس است كه تو را در اصلاح نفست يارى نمايد و از همه بيشتر درباره دينت (مايه سعادت اخروى) پند و نصيحت دهد. (ارفع، كاظم، شرح مكارمالاخلاق، ١٣٦٣، ص ٩٢)
رابعاً انسان نيازمند مشاوره و همفكرى با ديگران است. به عبارت ديگر، براى همه «درشنيدن لذتى است و اثرى است كه در دانستن نيست». حتى