تربيتى و در عين حال پنج آفت تربيت را ذكر مى‌كنند. (البته اين اهداف، اهداف جزيى‌اند وگرنه هدف نهايى در واقع همانا «قرب الى الله‌» است. گرچه اين نكته نيز در اينجا قابل توجه است كه در اسلام به طور خاص به دليل جامعيت بى‌نظير اين مكتب و در عين حال وابستگى ابعاد مختلف اجتماعى، فرهنگى، اقتصادى و ... اسلام با يكديگر، واقعاً تفكيك و جداسازى آنها كار مشكل و شايد تسامحى باشد و اگر كسى آنها را جداسازى كرد در واقع مجازاً به اين كار دست زده است. مثلًا اگر بگوييم رسيدن انسان به مقام زهد واقعى يا تقوى يا ايمان كامل يا قناعت واقعى يا عزت اسلامى هدف تربيتى‌اند به گزاف سخن نگفته‌ايم چون هر كدام از اينها در واقع تجلى مقام «عبوديت» و بندگى خداوند است. پس اينكه در كتب تربيتى و آموزشى بعضاً اهداف كلى و جزيى ازهمديگر تفكيك شده در نظام تربيتى اسلام واقعاً به آن راحتى و سهولت قابل تفكيك نيست. يعنى نمى‌توان گفت هدف كلى «عبد» شدن است و مثلًا به مقام قناعت يا زهد رسيدن اهداف جزيى‌اند.

(١) هدف تربيتى: غنى شدن؛ روش تربيتى: بى‌نيازى از ديگران و عدم طلب از آنها؛ آفت تربيت: نظر و خيالات بيهوده.

در قاموس آمده است كه منظور از غِنى، كفايت و بى‌نيازى است. مسلماً اين صفت در مورد خداوند به معناى غنى مطلق است اما در مورد بشر به معناى كفايت نسبى است (قريشى، على‌اكبر، قاموس قرآن، ١٣٥٢، ج ٥، باب غنى، ص ١٢٥). خوب انسان در مسير تربيت براى نيل به مقام غِنى چه بايد بكند؟ راه آنست‌