تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ١٨٦
الايام فى الشهر و اسرع الشهور فى السنه و اسرع السنين فى العمر» (فيضالاسلام، علينقى، ترجمه و شرح نهجالبلاغه، ١٣٥١، ح ٢٣، فراز ٧) فردا به امروز بسيار نزديك است و چه زود ساعتها در روز و روزها در ماه و ماهها در سال و سالها در عمر مىگذرند! البته صريحتر از آيه فوق، آيه سوره روم است كه مىفرمايد: «ثم جعل من بعد قوه ضعفا و شيبا» بعد از قوت و نيرومندى جوانى، ضعف و پيرى را قرار داده است. (قرآن، سوره روم، آيه ٥٤)
كسالت در عبادت: امام سجاد (ع) در ادامه فراز يازدهم و در بخش دوم دعا مىفرمايند خدايا مرا به كسالت در عبادت مبتلا نكن. اين جمله معارف بسيارى دارد:
اولًا: همان طورى كه قبلًا عرض شد، عبادت، خود يك هدف تربيتى است و هدف آنست كه انسان به مقام عبوديت خدا و عبد خدا شدن برسد كه راه رسيدن به اين مقام هم همانا عبادت است. بنابراين، هدف: عبد خدا شدن، روش: عبادت و آفت تربيت: كسالت است. مشابه اين عبارت را امام سجاد (ع) در دعاى ابوحمزه دارند كه مىفرمايند: خدايا چرا به محض تصميم و اقدام به مناجات با تو، كسالت و خواب را بر من مستولى مىكنى؟! «نُعاس» و چُرت را بر من چيره مىسازى؟ بنابراين، از آفتهاى نيل به هدف در نظام تعليم و تربيت اسلامى همين كسالت و بىحالى است.