تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ١٤٦
مىتواند داشته باشد يكى آنكه حمل بر فساد كند و سوءظن داشته باشد و برداشت بد و غلط بكند و ديگر آنكه خوشبين باشد.
نكته مهم در اينجا آن است كه افراد مؤمن بايد در برخورد با مسلمين و دوستان هميشه روش حسن ظن را پيشه كنند و لذا در اينجا امام گويى مىخواهند بفرمايند كه مردم بايد در برخورد با اقوال و كردار و افعال اقوام و دوستان هميشه حسن ظن داشته باشند، زيرا كه از دو حال خارج نيست: يا اينكه طرف مقابل نيز واقعاً نظر خوبى داشته كه بدين ترتيب روش و برخورد خوشبينانه ما مايه افساد نشده و يا اينكه طرف مقابل ما نظر بد داشته كه با برخورد مثبت و حسن ظن ما امكان دارد طرف مقابل مأخوذ به حيا شود. توجه داشته باشيد كه بحث ما در اينجا مربوط به دوستان و اقوام است نه دشمنان.
اما اگر طرف مقابل ما از دشمنان باشد مسلماً مسلمان زيرك حتماً در رفتار و گفتار آنها بايد حمل بر فساد و سوءظن كند و به اصطلاح ترديد منطقى داشته باشد. همانطور كه حضرت امام خمينى قدسسره مىفرمودند كه «آقايان علما هر گزارشى به آنها در مورد عملكرد دولت داده مىشود حمل بر صحت نكنند بلكه تحقيق و بررسى كنند. امروز فرضاً اگر آمريكا يا فرانسه و انگليس چيزى بگويند مسئولين خارجه ما نبايد سريعاً و دربست آن را حمل بر صحت كنند. (صحيفه نور)»