تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ١٨٤
دوم: اصل برنامهريزى داشتن و آيندهنگرى. دعاى امام سجاد (ع) احتمالًا لزوم آيندهنگرى و آيندهنگر بودن انسان را گوشزد مىنمايد كه متربى جوان در سنين جوانى بايد به قدرى تلاش كند و برنامهريزى داشته باشد كه در سنين پيرى به زحمت و دشوارى نيفتد.
سوم: اصل تداوم در تربيت و رابطه جوانى و بزرگسالى. نكته تربيتى قابل توجه در اينجا همين رابطه مراحل مختلف رشد با يكديگر است. لذا در احاديث و روايات اسلامى زياد تأكيد شده كه تا جوان و نيرومند هستيد خود را به عبادت، تلاش، كار، نظم، ورزش، نرمش و ... عادت دهيد تا در سنين پيرى با مشكلات متعدد مواجه نشويد. مسلماً قوت و نشاط در جوانى و اهميت به ورزش و داشتن نظم و حفظ سلامت جسمى، سلامت و سرحالى در دوران پيرى را به دنبال خواهد داشت. و همچنين، تلاش و كار و زحمت و پس انداز و خلاصه، داشتن برنامهريزى در جوانى و دورى از عيش و عشرت و اسراف، بىنيازى و غنا را در بزرگسالى به دنبال خواهد داشت. بنابراين، مىتوان اصل تداوم را در تعليم و تربيت به معناى پيوستگى جريان تربيت و تأثير مراحل قبل در مراحل بعد را از فرمايش فوق امام سجاد (ع) استنباط نمود.
چهارم: رابطه قدرت جسم و روح. اين از مباحث بسيار مهم و قابل تفصيل است كه در اينجا فقط در رابطه با بحث خود، از آن استفاده مىكنيم. قدر مسلم اين است كه سلامت روحى انسان تا حد زيادى متأثر از