تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ١٨٥
سلامت جسم است و لذا گفتهاند «عقل سالم در بدن سالم است». اما بالعكس نيز درست است يعنى سلامت و قدرت روحانى نيز به انسان و جسم او قدرت مىدهد. مثلًا اگر يك سرباز نترسد، دلش نلرزد و شجاع باشد مسلماً از قدرت مضاعف برخوردار مىشود. برعكس، ممكن است يك ورزشكار و پهلوان به دليل ضعف ايمان و قلب و روح، از رفتن در خط مقدم جبهه و يا مبارزه بترسد. شايد بتوان به جرأت گفت كه امام امت (ع) عليرغم كبر سن شجاعترين مرد تاريخ بشر پس از معصومين (س) بودند. زيرا از ايمان و روح قوى و نيرومند برخوردار بودند. به هر حال احتمالًا منظور امام سجاد (ع) از «قوت» در پيرى، همان قوت و قدرت روحانى باشد زيرا كه به مقتضاى رشد طبيعى، جسم انسان با طى مراحل عمر قهراً و خواه ناخواه رو به فرسودگى و پيرى مىرود چنانكه قرآن مىفرمايد: «و من نعمّره ننكّسه في الخلق، افلا يعقلون» آنكس را كه عمر دراز داديم در ايام پيرى جسم و جانش را واژگون مىسازيم، آيا تفكر نمىكند (قرآن كريم، سوره يس، آيه ٦٨). البته، احتمالًا در اين آيه تأكيد بيشتر روى جسم باشد چرا كه روح آدمى هنگام مرگ به جهان ديگر منتقل مىشود ولى جسم در زير خاك و يا به هر نحو كه مرگ انسان برسد، از بين مىرود (گر چه در قيامت معاد جسمانى نيز هست) و عبارت «افلا يعقلون» اشاره به اين دارد كه از همين حالا به فكر آينده خويش باشيد كه عمر به سرعت ابر در حال گذر است، «فانّ غدا من اليوم قريب ما اسرع الساعات فى اليوم و اسرع