تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ١٣٢
مىكند. خوب اين حالت چى را مىرساند؟ اين را مىرساند كه «من» واقعى و حقيقى انسان همان «من» ملكوتى و درجه عالى آنست و آن من درجه پايين و حيوانى، در واقع من طفيلى انسان است و لذا براى افتراق بين اين دو آن «من» واقعى را «خود» و آن «من» طفيلى را «ناخود» اسم مىگذاريم تا باعث اشتباه نشود.
با توجه به توضيح فوق، در ارتباط با فراز فوق نيز لازم است اشاره شود كه فرد متواضع و بدون تكبر كسى است كه واقعاً آن خود اصلىاش را يافته و شناخته و نسبت و مقام خود را در برابر خداوند به درستى شناخته و لذا هرگز تكبر نمىورزد اما فرد متكبر به دليل عدم شناخت خود واقعىاش متكبر مىشود. كسى كه خود واقعىاش را يافته احساس عظمت مىكند و هرگز تكبر نمىورزد. منظور امام سجاد (ع) در عبارت سابق الذكر در فراز چهارم دعا كه مىفرمايند خدايا در برابر عزت ظاهرى نفسم، ذلت باطنى نيز به من عطا كن چيست؟ آيا بدان معنا است كه امام (ع) يا كلًا هر انسانى خودش را نزد خود، فرد حقير و ناچيز و بىارزش و داراى عقده حس كند (همان معنايى كه در كتب معمول تربيتى به ويژه كتب غربى موجود است و تحت عنوان عقده حقارت مطرح است)؟ مسلماً نه. منظور آن است كه انسان در برابر افزايش عزت و مقام دنيوى خويش بر تواضع و فروتنىاش نيز افزوده شود كه اين افزايش تواضع و فروتنى به فرمايش امام صادق (ع) در