تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ٢٥٣
هم به معناى تظاهر به زهد و به اصطلاح تزهّد. بنابراين، نه تزهّد و نه گوشهنشينى بلكه زهد واقعى مطلوب است.
علم با عمل
در عبارت بعدى اين فراز به نظر مىرسد امام سجاد (ع) باز روى اعتدال تأكيد دارند. آنجا كه از خداوند طلب علم با عمل مىكنند يعنى اينكه انسان تنها و تنها اكتفا به امور ذهنى نكند بلكه به امور عينى نيز توجه داشته باشد. علم در عالم ذهن است اما عمل در عالم عين و خارج. در تعاليم اسلامى تأكيدات بسيار زيادى در مورد ارزش علم با عمل و بىارزشى علم بدون عمل شده است. پيامبر اكرم (ع) مىفرمايند: «اشد الناس عذاباً فى القيامه، عالم لم يعمل بعلمه و لم ينفعه علمه» شديدترين عذاب در قيامت براى دانشمندى است كه به دانش خود عمل ننموده و دانشش او را بهرهمند نكرده باشد.
شايد علت اين همه مجازات براى اين گونه دانشمندان اين باشد كه از امكانات جامعه براى تحصيل دانش استفاده مىكنند اما بعد بازدهى ندارند. اما نكته ظريفتر آنست كه پيامبر (ص) در حديث فوق مىفرمايند چنين كسانى به خود نيز سود نمىرسانند، چرا؟ چون تنها در امور ذهنى و علمى غرق شدن و وارد عالم عينى نشدن و علم را در عمل به كار نگرفتن در واقع هيچ ارزشى ندارد. چون علم در تعريف به معناى كشف واقع است و عالم كسى است كه به دنبال كشف واقعيات و امور عينى و خارجى مىرود و لذا نبايد از امور عينى و جامعه مردم كنارهگيرى كند.