تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ٢٣٠
صحيح و تعالى انسان تأثير شگرفى دارد و اين حاكى از واقعنگرى اسلام است.
رابعاً، در بسيارى از فرمايشات ائمه (ص) آمده است كه درجه و قيمت شخصيت افراد را بايد در مقدار اعتماد به نفس و ميزان علو همت آنان جست. امام على (ع) بزرگترين غنا را در استغناء و بىنيازى از مردم مىدانند.
«الغني الاكبر اليأس عمّا في ايدي الناس»
. توانگرى بسيار بزرگ آرزو نداشتن است به آنچه در دست مردم است.» (نهج البلاغه فيض الاسلام، حكمت ٣٢٦) در واقع كسى كه چنين روحيهاى دارد خود نيز همانند افراد غنى و ثروتمند و توانگر است و توانگرى او بالذات و حقيقى است. براى اطلاع بيشتر به احاديث قناعت و كفاف و غنا از نهج البلاغه رجوع شود.
حد وسط و اعتدال در معاش
«امام (ع) در ادامه دعا بر اهميت داشتن اعتدال و حد وسط و ميانهروى از نظر معاش دنيوى تأكيد مىورزند. از يكطرف از خدا مىخواهند ايشان را به ثروت بيشتر آزمايش نكند و از طرفى از خدا طلب مىكنند كه زندگيشان از نظر مادى بر رنج و تلاش شبانهروزى نباشد. در اين مورد چند نكته قابل توجه است:
اولًا، در مكتب تربيتى اسلام، كسب ثروت و دنبال ماديات رفتن منع نشده بلكه سفارش نيز شده است و لذا جوان و متربى را به گونهاى پرورش مىدهد كه به فكر تأمين نيازهاى ضرورى زندگيش باشد. شايد اين كه در نظام تعليم وتربيت سنتى و قديم، تعليم و تربيت را به معناى آماده