تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ١٩٠
تدريج خود را فراموش كند و به شخصيت شاگردان و رشد آنها اهميت دهد. (شريعتمدارى، على، اصول و فلسفه تعليم و تربيت، ١٣٦٥، ص ١٧)
دوستان واقعى: امام (ع) در آخرين فراز دوست خوب را براى جوان و متربى نظام تعليم و تربيت اسلام تعريف مىكنند و ملاك دوستى و دوستان خوب را توصيف مىنمايند و آن اين است كه آن فرد، الهى و خدايى باشد. همين معنا را در قرآن مجيد و نيز در نهج البلاغه نيز مشاهده مىكنيم. امام على (ع) در حكمت ٢٨١ صفات يك دوست الهى را شرح مىدهند و از او به عنوان «اخٌ فى الله» ياد مىكنند (فيض الاسلام، علينقى، ترجمه شرح نهج البلاغه، ١٣٥١، حكمت ٢٨١). قرآن نيز بيان مىدارد كه در قيامت عدهاى از اينكه دوستان ناباب را اختيار كرده بودند آهِ حسرت مىكشند: «و يوم يعض الظالم علي يديه يقول ياليتني اتخذت مع الرسول سبيلا ياويلتي ليتنى لم اتخذ فلاناً خليلًا لقد اضلني عن الذكر بعد اذجائني و كان الشيطان للانسان خذولًا» و روزى كه به دندان مىگزد ظالم دو دستش را و مىگويد: اى كاش با رسول (رفيق واقعى) راهى را اختيار كرده بودم. اى واى، اى كاش فرا نگرفته بودم فلانى را به عنوان دوست كه مرا از ذكر خدا گمراه كرد بعد از آنكه در برابر من بود. و شيطان هميشه مايه خذلان انسان مىشود. (قرآن كريم، سوره فرقان، آيات ٢٩- ٣١)
دوست واقعى و رفيق اعلى خداوند است. بنابراين، همانگونه كه امام سجاد (ع) در آخرين قسمت فراز يازدهم مىفرمايند، انسان بايد با دوستان دوست خود يعنى دوستان خدا معاشرت كند و از دشمنان دوست خود