تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ١٧٤
كارى نداشت بلكه تكليف را انجام مىداد. در تربيت نيز چنين است بعضى والدين «سبك تربيت» و سبك رفتارشان بر اساس توسل به زور و خشونت و تنبيه است، بعضى والدين، سبك رفتارشان بر اساس لااباليگرى و بيقيدى و بىتفاوتى در برابر رفتارهاى متربيان و فرزندان خويش است و بعضى هم بر اساس «تشويقهاى مكرر و بيجا» است كه هيچ كدام سازنده نيست. امام سجاد (ع) مىفرمايند: «حسن السيره» يعنى سبك و روش خوب و پسنديده در رفتار داشتن كه متربى مسلمان مسلماً الگو و اسوهاش در اين مورد پيامبر اكرم (ص) و ائمه معصومين (س) مىباشد.
«حسن السيره» در اينجا به معناى سبك خوب در رفتار و در تربيت داشتن است. همين يك عبارت در واقع كليد تربيتى است كه راه گشا مىتواند باشد و به ما نشان مىدهد كه چه بايد كرد و چگونه بايد بود. روايات متعدد و آيات نورانى قرآن همه منابعى هستند كه مىتوانند ملاك «خوب بودن» در رفتار را براى ما تشريح كنند.
٧. ايثار: در عبارات «سبق در فضيلت» و «ايثار در تفضل» دقت كنيد. «ايثار» و «اثره» از يك ريشهاند. اثر يعنى خود و منافع خود را بر ديگران مقدم داشتن و همه چيز را به خود اختصاص دادن و ديگران را محروم كردن (اختار لنفسه دونهم احسن الاشياء و افضلها). (معلوف، لويس، المنجد فى اللغه، ١٣٦٥، ص ٣) اما ايثار يعنى ديگران را بر خويش مقدم داشتن و خود را براى آسايش ديگران به رنج افكندن. پس اين دو لغت معناى متضاد دارند.