دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٨٦٠ - ابن بشران
ابن بشران
نویسنده (ها) :
زهرا خسروی
آخرین بروز رسانی :
یکشنبه ١٨ خرداد ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اِبْنِ بِشْران، ابوالحسين علی بن محمد بن عبدالله بن بشران اموی معدل (٣٢٨-٤١٥ ق/ ٩٤٠-١٠٢٤ م)، محدث بغدادی الاصل. وی را صدوق، ثقه، خوشاخلاق، بسيار جوانمرد و متدين (ظاهر الديانة) ذكر كردهاند (خطيب، ١٢/ ٩٩ و به نقل از او ذهبی، العبر، ٢/ ٢٢٩).
ابن بشران نزد اساتيدی چون علی بن محمد مصری، اسماعيل بن محمد صفار و حسين بن صفوان بردعی و ديگران دانش آموخت (خطيب، ١٢/ ٩٨- ٩٩؛ ابن جوزی، ٨/ ١٨). همچنين گروهی از مشاهير از وی روايت كردهاند كه از آن جمله، خطيب بغدادی را میتوان نام برد (ذهبی، سير، ١٧/ ٣١٢). نوری (٣/ ٥٠٩)، شيخ طوسی را هم از شاگردان وی شمرده و از قول همو روايت كرده كه او ابن بشران را در ٤١١ ق در بغداد ديده است، اما آقابزرگ (ص ١٢٦) در اين مطلب ترديد كرده و نوشته است كه شايد اين شخص همان علی بن محمد بن شيران (د ٤١٠ ق) باشد. ابن بشران را پس از درگذشت درباب حرب بغداد به خاك سپردند.
به ابنبشران يك كتاب به نام الفوائد يا الفوائد العوالی الحسان (در دو جزء) نسبت دادهاند كه چند نسخه از آن در كتابخانههای مختلف موجود است (سزگين، ١(١)/ ٤٦٩؛ سيد، ٢/ ١٩٠، ١٩٣).
مآخذ
آقابزرگ، الذريعة؛
ابنجوزی، عبدالرحمن، المنتظم، حيدرآباددكن، ١٣٥٩ ق؛
خطيب بغدادی، احمد بن علی، تاريخ بغداد، قاهره، ١٣٤٩-١٣٥٠ ق؛
ذهبی، محمد بن احمد، سير، به كوشش شعيب الارنؤوط و محمد نعيم العرقسوسی، بيروت، ١٤٠٣ ق/ ١٩٨٣ م؛
همو، العبر، به كوشش ابوهاجر محمد السعيد و ابن بسيونی زغلول، بيروت، ١٩٨٥ م؛
سزگين، فؤاد، تاريخ التراث العربی، ترجمۀ محمود فهمی حجازی، رياض ١٩٨٣م؛
نوری، حسين بن محمدتقی، مستدرك الوسائل، تهران، ١٣١٨-١٣٢١ق.
زهرا خسروی