دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٨٢٨ - ابراهیم غافقی
ابراهیم غافقی
نویسنده (ها) :
آذرتاش آذرنوش
آخرین بروز رسانی :
دوشنبه ٢٦ خرداد ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اِبْراهیمِ غافِقی ابواسحاق بن احمد بن عیسی (٦٤١-٧١٦ ق / ١٢٤٣-١٣١٦ م)، نحوی، قاری و فقیه مالكی. در اِشبیله (سِویل) زاده شد و در سَبْتَه درگذشت و به همین سبب وی را اشبیلی و سَبْتی گفتهاند. علت انتساب او به غافق، از قلعههای نزدیك اشبیلیه، دانسته نیست. اندك اطلاعی كه از او هست، در همۀ مآخذ به یكسان تكرار شده است و آن نیز باید همان روایتی باشد كه شاگرد وی ابوالقاسم بن عمران حضرمی برای ذهبی نقل كرده و ابن حجر خلاصۀ آن را آورده است (١ / ١٢). وی در آغاز كودكی، در اشبیلیه میزیست و چون اسپانیاییها بر آن شهر چیره شدند، وی را در ٦٤٦ ق / ١٢٤٨م به سبته در ساحل تونس بردند. در آنجا به آموختن حدیث، فقه و نحو پرداخت و قرآن را به هفت قرائت فراگرفت و بعدها كتابی نیز دربارۀ قرائت نافع نوشت، اما بیشتر به صرف و نحو همت گماشت و كتاب سیبویه را نزد استاد خواند و سرانجام به زباندانی در سراسر مغرب نامور شد. شرحی بر كتاب الجمل زجاجی (د ٣٣٩ ق / ٩٥٠ م) به وی نسبت دادهاند.
مآخذ
ابن حجر عسقلانی، احمدبن علی، الدرر الكامنة، حیدرآباد دكن، ١٣٩٢ق؛
ابن عماد، عبدالحی، شذرات الذهب، قاهره، ١٣٥١ق. ٦ / ٣٨؛
تونكی، محمودحسن، معجم المصنفین، بیروت، ١٣٤٤ق، ٣ / ٥٢، ٥٣؛
حاجی خلیفه، كشف الظنون، استانبول، ١٩٤١م، ١ / ٦٠٤؛
سوطی، جلالالدین، بغیة الوعاة، به كوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ١٣٨٤ق، ١ / ٤٠٥؛
یافعی، عبدالله بن اسعد، مرآة الجنان، بیروت، ١٣٩٠ق، ٤ / ٢٥٦.
آذرتاش آذرنوش