دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٣٧١ - آدم هروی
آدم هروی
نویسنده (ها) :
محمد کاظم موسوی بجنوردی
آخرین بروز رسانی :
سه شنبه ٣٠ مهر ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آدَمِ هرَوی، ابوسعد آدم بن احمد بن اسد (د ٥٣٦ ق / ١١٤٢م)، نحوی، لغوی، مُحدث، و از ادیبان سدۀ ٦ ق / ١٢م؛ از مردم هرات و منسوب بدان و ساكن بلخ. در ٥٢٠ ق / ١١٢٦م در راه حج وارد بغداد شد و گروهی از فاضلان و ادیبان بر گرد او جمع شدند و از او حدیث و ادبیات فرا گرفتند. در همانجا بود كه میان وی و ابومنصور موهوب بن احمد جوالیقی مناظرهای درگرفت و آدم به او پاسخهای ادیبانه داد. وی از مدرسان برجستۀ مدرسۀ نظامیۀ بلخ بود. معروفترین شاگرد و مرید او كه در محضر وی در آن مدرسه تربیت یافت، رشیدالدین سعدالملك محمد معروف به «وطواط» (؟ ٤٨٠-٥٧٣ ق / ١٠٨٧-١١٧٧م) ادیب و سخنسرای برجستۀ بلخ و نویسندۀ بزرگ آن سامان بود كه نامهای ارادتآمیز به وی نوشت و اشعاری حاكی از احترام ژرف نسبت به وی در آن گنجاند و پایگاه والای او را در علم و ادب گرامی داشت. متن این نامه در مآخذ شرح حال وی موجود است. آدم هروی در ٢٥ شوال ٥٣٦ ق در بغداد درگذشت و در همانجا به خاك سپرده شد.
مآخذ
امین، حسن، الموسوعة الاسلامیة، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ١٩٧٥م، ١ / ٩٢؛
سیوطی، جلالالدین، بُغیةالوُعاة، قاهره، عیسی البابی الحلبی و شركاء، ١٣٢٦ق، ص ١٧٦؛
طه، هند حسین، الأدب العربی فی اقلیم خوارزم، بغداد، وزارةالاعلام، ١٩٧٦م، صص ٣١٣-٣١٤؛
لغتنامۀ دهخدا؛
مدرس تبریزی، محمدعلی، ریحانةالادب، تبریز، ١٣٤٦ش، ٧ / ١٢٥؛
وطواط، رشیدالدین، مجموعۀ رسائل، مصر، ١٣١٥ق، ٢ / ٢٩؛
یاقوت محمدی، ابوعبدالله، معجم الادباء، مصر، دارالمأمون، ١٩٣٦م، ١ / ١٠١-١٠٧.
كاظم موسوی بجنوردی